بررسی تسهیلات بانکی از منظر فقه اسلامی - جمعی از شاگردان استاد اشرفی شاهرودی - الصفحة ١١٦ - جهت پنجم پرداخت سود بانکی در ضمن عقد استصناع «سفارش ساخت»

جهت پنجم: پرداخت سود بانکِی در ضمن عقد استصناع «سفارش ساخت»

الف: تعرِیف استصناع

استصناع در لغت از ماده صنع گرفته شده و به معناِی سفارش ساخت است و در اصطلاح قراردادِی است بِین دو شخص اعم از حقِیقِی و حقوقِی مبنِی بر تولِید کالاِی سفارشِی ِیا اجراِی پروژه‌ با وِیژگِی‌هاِی مشخص. سفارش گِیرنده (پِیمانکار) در ازاء گرفتن مبلغ معِیّنِی متعهّد مِی‌شود مواد اوّلِیّه و کالاهاِی مورد نِیاز براِی ساخت ِیا اجراِی پروژه را تهِیه کرده و در زمان مشخص كالاِی مورد نظر را ساخته و به سفارش دهنده تحوِیل دهد.

اِین عقد از دِیرباز در بِین مردم شاِیع بوده و مردم براِی ساخت مصنوعاتِی همچون کفش، لباس، شمشِیر و زره و مانند آن؛ چنِین قراردادِی را با صاحبان صناِیع مِی‌بستند. در حال حاضر دائره آن وسعت پِیدا کرده و معمولاً چنِین قراردادِی در پروژه‌هاِی کلان و گسترده‌اِی بسته مِی‌شود که اشخاص حقِیقِی ِیا حقوقِی به تنهاِیِی قدرت انجام چنِین پروژه‌هاِی وسِیعِی را ندارند.

مثل اِین که فرد ِیا شرکت و ِیا دولت؛ زمِین بزرگِی را در اختِیار دارد و تصمِیم دارد در آن، مرکز تجارِی ِیا مسکونِی وسِیع و ِیا پروژه بزرگ قطار شهرِی و ِیا جاده وسِیعِی را در ده‌ها کِیلومتر اجرا کند. براِی اجراِی چنِین پروژه‌هاِیِی نِیاز به سرماِیه‌اِی هنگفت همراه با ابزارآلات بسِیار گران‌قِیمت است تا آن پروژه به سرانجام برسد.

مثلاً اگر وزارت راه و شهرسازِی تصمِیم دارد جاده بزرگِی را در مسِیر بسِیار طولانِی و صعب‌العبور احداث کند که از دل کوه‌ها ِیا دره‌ها و ِیا احِیانا از رودخانه‌هاِی بزرگ مِی‌گذرد براِی اجراِی چنِین پروژه وسِیع و پرخرجِی چون نِیاز به هزِینه‌هاِی سنگِینِی دارد که حتِی شرکت‌هاِی بزرگ هم توان پرداخت تمام آن هزِینه‌ها را ندارند از اِین جهت شهردارِی ِیا وزارت راه و شهرسازِی موضوع را با بانک در مِیان مِی‌گذارد و بانک را در اِین جهت شرِیک مِی‌کند و با بانک عقد استصناح مِی‌بندد. بانک هم معمولاً بعد از بستن عقد مزبور؛ خود به تنهاِیِی پروژه