بررسی تسهیلات بانکی از منظر فقه اسلامی - جمعی از شاگردان استاد اشرفی شاهرودی - الصفحة ٥٤ - الف انواع مالکیّت

الف: انواع ‌مالکِیّت

مالکِیّت از ماده «ملک» به معناِی دارا‌بودن ، در اختِیار داشتن، در سِیطره‌ داشتن و تواناِیِی تصرّف در چِیزِی است.[١] سه گونه مالکِیّت دارِیم: خصوصِی، دولتِی؛ مشترک بِین دولتِی و خصوصِی.

مالکِیّت در تقسِیم دِیگرِی به دو قسم حقِیقِی و اعتبارِی تقسِیم مِی‌شود.مالکِیّت حقِیقِی، مالکِیّت خداوند بر جهان هستِی است و مالکِیّت اعتبارِی، مالکِیّت انسان است.

مرحوم صاحب عروه در تعرِیف مالکِیّت مِی‌گوِید: حقِیقت مالکِیّت فقط ِیک اعتبار عقلاِیِی است و نشانه علقه و رابطه‌اِی بِین فرد و مال است که منشأ تسلط وِی بر آن شده است.[٢] از اِین جهت ِیکِی از راه‌هاِی اثبات مالکِیّت، قاعده ِید ذکر شده که به معناِی سلطه بر مال است. مرحوم شِیخ انصارِی در کتاب بِیع همِین معنِی را ذکر نموده و مِی‌فرماِید: مالکِیّت، اعتبار عقلاِیِی است.[٣] مالکِیّت از جهت نوع مالک به سه قسم تقسِیم مِی‌شود:

اوّل: مالکِیّت خصوصِی ِیا شخصِی

مالکِیّتِی است که به شخص ِیا گروه معِیّنِی اختصاص دارد و همان مالکِیّت اصلِی و راِیجِی است که شخص حقِیقِی نسبت به اموال خود دارد به گونه‌اِی که در صورت شراکت مِی‌تواند سهمش را جدا کند و براِی او امکان خرِید و فروش؛ بخشش؛ ارث... نِیز وجود دارد.

دوّم: مالکِیّت عمومِی

ِیعنِی مالکِیّت عموم مردم ِیا عنوان خاص که منطبق بر برخِی از مردم واجد آن عنوان در هر زمان است. مثل ملکِیت موقوف علِیهم نسبت به مال وقف در همه طبقات. از همِین

٨٠. [١] لسان العرب، ابن‌منظور، ۱۰/۴۹۲؛ المصباح المنِیر فِی غرِیب الشرح الکبِیر، فِیومِی، ۵۷۹؛، لغتنامه دهخدا، ج ۱۲/۱۷۶۴۹.

٨١. [٢] حاشِیه مکاسب، شِیخ انصارِی؛ ج ١، ص ٥٣.

٨٢. [٣] کتاب البِیع، شِیخ انصارِی؛ ج ١، ص ٢٥.