بهترش اين است كه للّذّة نخورد [بلكه‌] للقوّة بخورد؛ چنان‌كه در كم هم ميزان اعلا همين است ولى ميزان وسطش اين است كه خود را به آجيل‌خورى عادت ندهد و از افراط و تفريط در صرف لحوم‌[١] اجتناب نمايد كه افراطش موجب قساوت و تفريطش مورث شدّت قوّه غضبيّه است و آنچه ميزان عدالت است اين است كه ترك را از سه روز نگذراند و صرف را شبانه‌روزى دو دفعه نكند، بلكه گاهى هردو را ترك كند.

و امّا كمّا[٢]، ميزان وسطش اين است نه آن‌قدر نخورد كه از ضعف و گرسنگى خاطرش پريشان بشود و نه آن‌قدر بخورد كه سنگينى طعام را بفهمد و ميزان اين را هم حكماى اخلاق چنين گفته‌اند: بعد از اشتهاى كامل، بخورد و قبل از سيرى، دست بكشد؛ و اگر مبتدى در اول امر يك مقدار طرف جوع‌[٣] را تقديم نمايد ظاهرا بهتر است لا سيّما اگر روزه باشد.

امّا خواب: رياضت آن را هم مرحوم علّيين آرامگاه، آخوند استاد [ملا حسين قلى همدانى‌] قدس سرّه مى‌فرمودند كه هرشبانه‌روزى، يك ساعت از ميزان طبّى كم بكند. ميزان طبى را هفت ساعت مى‌فرمودند كه خوابش در شبانه‌روزى، شش ساعت باشد ولى وقتش را به نحوى قرار بدهد كه اواخر شب را بيدار باشد، چرا كه مى‌فرمودند كسانى كه از مقامات دين به جايى رسيده‌اند، همه‌شان از شب‌خيزها بوده‌اند، از غير آنها ديده نشده است!

[١] - گوشت‌ها.

[٢] - كيفا( نسخه بدل).

[٣] - گرسنگى.