درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٤١ - حديث ٧ از اصول كافى

محصول از همه موجودات و عناصر همانا بشر و جن است كه داراى نيروى عاقله روح هستند.

غرض از خلقت نوع جن و سلسله بشر آنست كه قيام باداء وظايف و سپاسگزارى نمايند و نيز غرض معرفت و شناسائى و شناخت ذات كبريائى و صفات واجب او است زيرا معرفت بهترين طور وابستگى و عبوديت و سپاس و خلوص است كه خلود در سعادت خواهد بود و لازم آن ايمن بودن از خطر عقوبت و محروميت از رحمت است و هر يك از نعمتهاى بيشمار كه دسترس بشر نهاده جدا سبب سپاسگزارى است و يگانه وسيله به مقام قرب همانا كمال انقياد و رابطه‌اى ارادى و تشبه بصفات كبريائى است و نظر باينكه بشر لطيفه عوالم خلقت است بدين طريق مسطوره ابديت و كمالات ربوبى خواهد بود.

با توجه باينكه از نظر وحدت حقيقى ساحت كبريائى و صفات ذاتى او موجودات امكانى نمونه نازل مسطوره‌اى از صفت ربوبيت و علم و قدرت كبريائى است.

قوله (ع) نحمده بجميع محامده كلها على جميع نعمائه كلها و نستهديه لمراشد امورنا:

بيان حمد و سپاس از نعمتهاى كبريائى است كه تعداد و شماره ندارد و هر يك از نعمتهاى دائم و پيوسته شايسته حمد و مدح و سپاس است زيرا هر نعمت بطور مستقل شايسته حمد و سپاسگزارى است و هرگز قيام باداء شكر براى احدى ميسر نخواهد بود و بمنظور اينكه بطور عموم همه نعمتها را شامل شود فرمود كه همه افراد بشر كه از نعمتهاى دائم و نامتناهى بهره‌مند هستند بايد در مقام سپاسگزارى برآيند و خود از آنان نيز در مقام اعتذار بر آمده است.

و قيام بحمد و سپاس مجرد قول‌

(الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ‌)

نيست بلكه حقيقت اين قول را بفهمد و عقيده داشته باشد بنور يقين و ايمان كه منعم حقيقى ساحت‌