درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٥٣ - حديث ٥ از اصول كافى

قوله عليه السلام‌: و لافتراق الصانع من المصنوع و الحاد من المحدود و الرب من المربوب:

از جمله امتيازات ذاتى آفريدگار از مخلوق از نظر آنست كه صانع واجب الوجود و بسيط صرف است و كمالات وجودى ذاتى او است ولى مصنوع و مخلوق وجود آن مقرون بعدم و محدود ناگزير وجود توأم با عدم بايد از فياض على الاطلاق افاضه شود بدين جهت وجود ربط محض و قائم بصانع متعال خواهد بود.

و از جمله امتياز ذاتى آفريدگار از مخلوق آنست كه وجود كه پروردگار بمخلوق افاضه ميفرمايد ناگزير بايد محدود باشد و ماهيت حد و معرف وجود ميباشد يعنى ماهيت بهره‌اى از وجود ندارد ولى معرف وجود و حكم آن را بيان مى‌نمايد و شيئيت ماهيت از وجود انفكاك پذير نخواهد بود و اين شيئيت ماهيت سبب امتياز ممكن از ممتنع مى‌شود هم چنان كه ممتنع و محال ماهيت و حد ندارد يعنى قابليت نور وجود را ندارد.

بدين جهت ممتنع وجود را نمى‌پذيرد و وجودى كه محدود بعدم است هرگز از خود و بخودى خود وجود نخواهد داشت زيرا عدم هرگز بصورت وجود در نخواهد آمد ناگزير بايد موجود على الاطلاق كه قائم بذات است وجود را بماهيت افاضه نمايد و لازم فيض وجود حد و ماهيت است كه سبب امتياز ذاتى آفريدگار از موجودات محدود خواهد بود.

از جمله امتياز ذاتى ساحت كبريائى صفت ربوبيت و افاضه وجود بموجودات و ممكنات است و بمنظور انتظام جهان پس از افاضه وجود محدود بافاضه خود ادامه دهد و موجودات را بسوى غرضى كه از هر يك منظور است سوق داده نائل شوند و امتياز زياده از امتياز آفريدگار رب عالميان بر موجودات و ممكنات نخواهد بود كه ربط محض بآفريدگارند و هر لحظه بايد فيض وجود بهر يك از موجودات ادامه بيابد تا بغرض نائل شوند.