درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٤٧ - حديث يكم از استطاعت و تفويض
بالاخره هر دو فرد از حالت استطاعت و قدرت و نيروى خود طورى استفاده نموده و هر يك حركت جوهرى بسوى قطب ديگرى نموده است و عبارت از سعادت و نيك بختى و كمال انسانى است و ديگرى سير بسوى شقاوت و تيره بختى و سقوط از مقام انسانيت است.
هر دو فرد هر يك بخواسته خود رفتار نموده و بدان نيز هنگام عمل مسرور بوده و آن را عملى عادى و انسانى پنداشته است ولى بر حسب حقيقت و واقع فقط فردى كه از عمل قبيح و گناه امتناع نموده بر اساس صحيح سير نموده و به نتيجه نيز نائل خواهد شد ولى فرد ديگر كه اقدام بعمل گناه نموده بر انحراف از طريقه خرد و شرع راه پيموده و مسير او به تيره بختى و شقاوت خواهد انجاميد.
قوله (ع): فيسمى زانيا:
با اينكه خردمند در اجتماع از عنوان ننگ و بدنامى احتراز مىنمايد ولى شرابخوار از آن باك نخواهد داشت و بدنامى سبب افسردگى خاطر او نخواهد شد اين نيز نتيجه انحراف از طريقه سير و سلوك خردمند آنست.
قوله (ع): و لم يطع اللَّه باكراه و لم يعصه بغلبة:
هر يك از مطيع و عاصى از نيروى قدرت و استطاعت خود استفاده نموده و با ميل و رغبت نيز بآن خواسته خود اقدام نمودهاند بدون اينكه نيرويى از خارج او را باطاعت الزام نمايد و يا به معصيت و فعل گناه اجبار نموده باشد.
و تفاوت اين دو سير و حركت در اثر سيرت و جوهر مكنون خود بوده كه بصورت غفلت از مسير ظهور نموده و يا بصورت توجه بمسير و بوظيفه دينى و بخطر عاقبت گناه خواهد در آمد.
بر حسب روايت شريفه حقيقت استطاعت نيرو و قدر و توان اقدام بعمل است