فقط نيروى احساسى او است مانند بينائى و شنوائى و غير آنها فقط در موقعى كه ارتباط حسى را برقرار نموده و پس از قطع رابطه بصورت نيروى خيال در مى‌آيد كه فقط در خاطر چگونگى آن را در نظر دارد.

خلاصه علم بشر انفعالى است و آنچه در خارج تحقق بيابد با نيروى احساس ميتواند ظهورى از آن را بطور محدود مشاهده نمايد و هر لحظه در اثر تحول كه در خارج رخ مى‌دهد در اثر ادامه نيروى احساسى تحول و تغيير را در موجود خارجى احراز مينمايد ولى بطور محدود و موقت بر اين اساس علم انفعالى بشر محدود و ناقص و بقدر نيروى تعقل و تفكر ميتواند آن را تا حدى بسط دهد و بر معلومات خود بيفزايد و بخصوصيات زيادترى از موجود خارج دست يابد و هر نقص و عجز كه در علم و قدرت بشر باشد شاهد آنست كه علم و قدرت فعلى كبريائى منزه از نقص و امكان است.

از اين بيان استفاده شد كه همه ذرات ريز و كلان موجودات جهان هر لحظه از تابش اشعه هستى و فيوضات ربوبى بهرمند هستند در نتيجه نظام موجودات و پيوستگى آنها با يك ديگر مسطوره‌اى از نظام فعلى شهود علمى كبريائى است و كثرت و پيوستگى لازم نقص و امكان است.

اين است مفاد وحدت حقيقى علم فعلى مجهول الكنه و معلوم و وحدت قدرت و صفات كبريائى و مقدورات بى‌نهايت و معلومات بى‌شمار كه موجود بوجود واحد حقيقى بسيط نورانى و مجهول الكنه است و همه از شئون ذات كبريائى هستند و در آن مقام شامخ نه كثرت و نه تعدد و نه امكان و نه نقص راه ندارد و لازم اين وحدت مجهول و حقيقى ظهور آثار بى‌نهايت در صحنه و عوالم امكانى است و همه اين كرات نامتناهى ظهور و تنزل علم فعلى و هم چنين ظهور قدرت فعلى لا يزالى است كه بر همه اجزاء و ذرات نامتناهى جهان هستى احاطه شهودى دارد و هر لحظه آنها را از فيوضات پى در پى بهرمند مينمايد و مجموع نظام جهان پرتو و مسطوره‌اى از نظام فعلى و شهود و قدرت و ساحت كبريائى مجهول الكنه مى‌باشد.