قوا و نيروهاى عامل براى تدبير و فرمانرواى روح هستند روح و روان يگانه موهبت و امانت الهى است كه صحنه امكان را روشنائى مى‌بخشد و يگانه موهبت است كه صلاحيت دارد نمونه صفات كامله كبريائى خود را در اين صحنه بمعرض نمايش در آورد و روح بشر را نمايشگر قرار دهد بر اين اساس جهان طبع و عوالم ديگر را بطور مقدمه براى زندگى و تعليم و تربيت بشر آماده فرموده و او را در نتيجه سوق بسوى كمال يگانه مسطوره‌اى صفات كبريائى قرار داده هم چنين صفت ابديت و لا يزالى خود را در صحنه امكان بمعرض نمايش درآورده است.

و بر طبق آيه‌ (وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي‌) استناد بطور تشريف و رابطه ذاتى آن را با آفريدگار اعلام فرموده و در باره حفظ و رعايت امانت تأكيد بسزائى نموده و رعايت و كفران آن را محور سعادت و شقاوت معرفى نموده است.

ارواح قدسيه رسولان و بخصوص رسول صادع اسلام و اوصياء عليهم السّلام پيوسته از تعليمات غيبى و سروشهاى روانى برخوردارند آغاز خلقت و عالم ذر در اثر موهبت وجودى و شهودى بمقام عالى از معرفت و قرب بحريم كبريائى نائل آمده‌اند و در پاسخ خطاب (الست بربكم) در عالم ذر بطور شهود به يگانگى ذات و صفات ساحت ربوبى اقرار نموده.

بدين جهت در ساير عوالم و نشآت نيز سبقت ذاتى يافته‌اند و آيه (وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ‌) هر يك از آنان را سابق در معرفت و شناخت كبريائى خود معرفى نموده است بدين جهت نيز آنان وسايط فيوضات تكوينى و رهبران بشر قرار داده است.

هم چنان كه عيسى مسيح عليه السّلام از هنگام نوزادى بر حسب آيه (قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا) خود را آفريده ساحت كبريائى و نيز رسول او بر جامعه بشرى معرفى نمود.

پس سنخ رؤيت آثار و معرفت شهودى بحريم كبريائى كه برسولان موهبت‌