موجود بوجود واحد حقيقى ازلى و صرف معلوم است كه تعدد و كثرت ندارد و اعلى از همه معلومات در مواطن امكانى است و معلومات كبريائى نيز از نظر شدت و بساطت آنها موطن خاصى است كه عين وحدت حقيقى نورى ازلى است.

بعبارت ديگر علم ساحت كبريائى بموجودات و عوالم امكانى از نظر اينكه از پرتو و لازم ذاتى علم بذات قدس است ازلى بوده و واحد بوحدت حقيقى است و قبل از نظام خلقت ثابت بوده و خواهد بود و نظر باينكه معلوم بالذات ساحت كبريائى در ازل نيز از سنخ علم ذاتى است لا محاله واحد حقيقى و ازلى خواهد بود يعنى همه معلومات قبل از نظام خلقت در ازل در علم كبريائى موجود بوده از نظر اينكه ازل كه صفت ذاتى است احاطه حقيقى و قيوميت دارد بر عالم طبع.

و ماده و زمان و زمانيات مانند نقطه‌اى است بفرض در حيطه ازليت بدين جهت منافات ندارد كه موجودات نظام خلقت كه بر اساس تدريج و زمانى است همه آنها نيز مرتبه‌اى نازل از علم و معلوم كبريائى معرفى شوند.

يعنى همه عوالم امكانى نمونه و مسطوره‌اى از علم و نيز از معلومات كبريائى در مرتبه نازل باشند و علم و هم چنين معلوم ساحت قدس در مرتبه ذات واحد بوحدت حقيقى نورى ازلى است ولى همه موجودات بى‌نهايت صحنه امكانى حادث و مرتبه نازلى از ظهور علم و معلوم خواهد بود زيرا همه عوالم هر يك بر حسب سعه خود مرتبه‌اى از ظهور علم و معلوم كبريائى است.

خلاصه علم ساحت كبريائى باشياء و بموجودات در اثر علم بذات قدس و در پرتو آنست لا محاله وحدت حقيقى و بساطت داشته و در آن كثرت فرض نمى‌شود بديهى است كه قوام وحدت حقيقى علم باشياء نيز بوحدت حقيقى معلوم خواهد بود زيرا بساطت علم و كثرت عددى معلوم مفهوم ندارد.

بلكه با وحدت حقيقى علم باشياء در همين مقام نيز همه اشياء معلوم بوحدت‌