درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٦ - حديث اول توحيد از اصول كافى
و تغيير است علم و احاطه بآنها سبب عروض و تغير در ذات قدس خواهد شد علم بآنها نيز حصولى و اكتسابى كه محال است خواهد بود.
بلكه پرتو هستى كه از ساحت قدس صدور مىيابد و هر ذرهاى را فرا ميگيرد و در اثر تحول آن را بسوى مقصد و كمال سوق ميدهد ظهورى از علم وسعه علمى و احاطه كبريائى است كه بر موجودات دارد و عوارض پى در پى و تحولات گوناگون كه بر هر ذره فرمانروا است لوازم تشخيص هر پديده و لازم سوق بكمال است و از نظر اينكه ساحت آفريدگار علم بذات قدس دارد لازم آن علم و احاطه بهمه آثارى است كه در نظام امكان صورت ميگيرد و همه ظهورى از خواسته او است و بالاخره نظام امكانى پرتو و نمونهاى از نظام شريف ربوبى است و همه موجودات و آفريدهها بوجود بسيط ظلى كه متناسب با ساحت قدس وسعه وجودى و شهود علمى است حضور خواهند داشت.
و بعبارت ديگر وجود و هستى كه بر هر ذره نهاده و افاضه شده و هم چنين بر مجموع نظام موجودات از كلى و جزئى فرمانروا است ظهورى از تدبير و سوق موجودات بكمال و ظهورى از مبدئيت آفريدگار است.
در نتيجه همه جزئيات و تشخصات موجودات و تحولات آنها كه هر لحظه رخ ميدهد و حال استقرار و ثبات ندارند بطور علم كلى و وجود بسيط نورى حقيقى در پيشگاه قدس كبريائى حضور خواهند داشت.
اوصاف و خصوصيات هر يك از ريز و كلان موجودات جهان مانند زمان و مكان و حركات و تحولات بىشمار هر يك از موجودات كه بر اساس حدوث و تغير و همه ظهورى از تدبيرى است كه در باره آنها اجراء مىشود و علم بهمه تحولات و تغيرات آنها بطور كلى و بوجود بسيط نورى خواهد بود كه بتناسب با ساحت قدس مىباشند مثلا حركات خارجى بر اساس قوه و فعل است و خروج از قوه بفعل است ولى معقول و وجود علمى آن ثابت ازلى و مستقر خواهد بود.