درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٧٢ - حديث اول توحيد از اصول كافى
هرگز اثر و نشانه و فعلى و يا حركتى بدون مؤثر نخواهد بود هم چنان كه عوامل طبيعت مانند نور خورشيد و آب و هوا و خاك در فصل بهار فعاليت و تأثير خود را آغاز نموده زمين و هستههاى درون آن را نيروى حيات و حركت و جنبش دميده و هر لحظه در اثر حركت و رشد نباتات و درختان شكوفهها بتدريج بصورت ميوه در مىآيد مواد خوار بار براى رفع نيازهاى مردم تأمين ميگردد و بالاخره هر حركت و اثر در نتيجه عامل مؤثرى با شرايط و امكاناتى پديد مىآيد و هيچ حركت و جنبشى بدون مؤثر و محرك بوجود نخواهد آمد و يگانه وسيلهاى كه همه عوامل و اسباب طبيعى را بحركت در آورد فيض و پرتو وجود و هستى است كه از عالم ما وراء طبع پرتو ميافكند نور واحد وجود است كه سرتاسر موجودات را فرا ميگيرد و همه را بحركت در مىآورد و آيه كريمه (وَ اللَّهُ مِنْ وَرائِهِمْ مُحِيطٌ) ناظر باين حقيقت نظام است كه همه موجودات بتناسب در يك ديگر اثر گذارده.
بر اين اساس نظام حركت و تحول جوهرى در موجودات و در ذرات آنها پديد مىآيد و ساحت كبريائى از وراء و مقام اعلى و اشرف بر همه آنها احاطه وجودى و قدرتى و علمى و شهودى دارد و در اثر افاضه وجود كه همه ذرات را هر لحظه فرا ميگيرد بحركت در آورده و بسوى كمال هر يك را سوق ميدهد در نتيجه نظام جهان بر تأثير و تأثر و فعل و انفعال موجودات در يك ديگر نهاده شده و همه حركات و سير و جنبشها مستند به نيروى وجودى است كه هر لحظه ذرات را فرا ميگيرد و همه بآن مركز ناپيدا سوق داده و منتهى مىشوند.
با توجه باينكه فيض و نور وجود كه از مقام عالى و فوق عالم طبع پرتو ميافكند بموجودات شريف آغاز توجه نموده مثلا نور وجود آغاز بروح بشر دميده و سپس ببدن و اعضاء و جوارح او كه در نتيجه حركت و فعل ارادى و جوارحى آثارى بوجود مىآيد و موجودات مادى و عالم طبع را بسوى غرض و مقصد سوق مىدهد.