وَ لَتُغَرْبَلُنَّ غَرْبَلَةً، وَ لَتُساطُنَّ سَوْطَ القِدْرِ، حَتّی یعودَ اسْفَلُکمْ اعْلاکمْ وَ اعْلاکمْ اسْفَلَکمْ [١] یعنی شدایدی برای شما پیش خواهد آمد و شما مانند دانههایی که در غربال ریخته باشند و غربال آنها را تکان بدهد به طوری که از همدیگر جدا بشوند، غربال خواهید شد؛ و مانند دیگ جوشانی خواهید شد که در اثر حرارت دادن زیاد به آن آنچه در ته دیگ است بالا بیاید و آنچه در بالاست پایین برود. چه تشبیه عجیبی است! شما اگر در یک دیگ مثلًا سیبزمینی و پیاز و گوشت و نخود و لوبیا بریزید، هرکدام در جایی قرار میگیرند و تنها چیزی که میبینید در رو قرار گرفته، مثلًا فلفل و زردچوبه است که روی آب را گرفته. ولی وقتی که به این دیگ حرارت دادید به حدی که محتوای آن به جوش آمد، آن وقت میبینید آنچه در این دیگ است بالا و پایین میرود، پایینها بالا میآیند، بالاها پایین میرود. خیلی تشبیه خوبی است.

امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید در تکانهای شدید و شدایدی که در میان مردم رخ میدهد و در امتحاناتی که پیش میآید، مردم مثل دانههایی که در غربال، غربال بشوند غربال میشوند و مثل محتوای دیگی میشوند که در اثر حرارتِ زیاد به جوش میآید و بالا، پایین و پایین، بالا میرود.

غرضم این جهت است که یکی از فواید مبارزات و تضادهای شدید و جنگ حق و باطلی که در اجتماع پیش میآید این است که صفوف از یکدیگر جدا میشوند و این چقدر خوب است که صفوف مشخص و جدا بشود. آن وقت اهل حق و بصیرت تکلیف خودشان را بهتر میفهمند. خدا به صورت یک فایده ذکر میکند:

لِیمیزَ اللَّهُ الْخَبیثَ مِنَ الطَّیبِ بگذار اینها این کارها را بکنند تا خدا به این وسیله پلید را از پاکیزه جدا کند و صفوف از یکدیگر جدا بشوند. وَ یجْعَلَ الْخَبیثَ بَعْضَهُ عَلی بَعْضٍ فَیرْکمَهُ جَمیعاً و پلیدها را بر روی یکدیگر قرار دهد و انباشته کند، همه به یک طرف بروند، و همه را در یک نقطه متراکم کند. بگذار پاکان از میان آنها جدا بشوند، خودشان باشند با خودشان. وقتی که اینطور شد که صفها جدا شد، پاک در یک صف قرار گرفت و پلید در یک صف، آن وقت نتیجه نهایی با پاکان است و پلیدها یکجا به جهنم الهی سرازیر خواهند شد: فَیجْعَلَهُ فی جَهَنَّمَ پس پلید را یکجا در جهنم قرار بدهد. اولئِک هُمُ الْخاسِرونَ بدبخت فقط همینها هستند.

[١]

. نهجالبلاغه، خطبه ١٦.