چیزی، میوه خوب، غذای خوب، لباس خوب برای انسان نعمت است. چیزی که برای یک شخص صاحبدل بالاتر است، جنبه کرامت بودن و تفضل بودن آن است؛ یعنی اگر شما یک شخص فوقالعاده مورد احترام و محبوبی داشته باشید چنانچه او هدیهای برای شما بفرستد، اینجا شما دو لذت دارید که یکی از آندو صد درجه بیشتر از دیگری است: یکی اینکه این مثلًا سیبی که او فرستاده است سیب است مثل همه سیبهای دیگر؛ دیگر اینکه میگویید این سیبی است که فلان کس فرستاده. این دیگر لذت روحی مطلب است. اهل حقیقت نعمتهای بهشتی را که از خدا میخواهند توجهشان به هدیه بودن و فضل بودن آنهاست، به تفضل بودن و کرامت بودن آنهاست؛ یعنی از این جهت که احساس میکنند آنچه که دارند هدیه محبوبشان است، هدیه خداست، برای آنها هزاران درجه بیشتر لذتبخش است از خود میوه از آن جهت که میوه میوه است. این است که در آخر به این نکته اشاره میکند: «فَضْلًا مِنْ رَبِّک» در حالی که این تفضل پروردگار است؛ و آنها این «فَضْلًا مِنْ رَبِّک» را احساس میکنند، درک میکنند که این فضل اوست؛ استفاده کنید که فضل اوست.

یک جامه، یک مداد، یک کتاب و هر چیزی را اگر یک شخص مورد احترام و محبوب به انسان داده باشد، اصلًا آدم به چشم دیگری به آن نگاه میکند، افتخار دیگری برای او دارد؛ و برای آنها این جهتش مورد نظر است نه آن جهتهای ظاهری و جسمانی.

«ذلِک هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ» آن است رستگاری بزرگ. بعد میفرماید: «فَانَّما یسَّرْناهُ بِلِسانِک لَعَلَّهُمْ یتَذَکرونَ. فَارْتَقِبْ انَّهُمْ مُرْتَقِبونَ». برمیگردد به آیات اول که «حم.

وَ اْلکتابِ الْمُبینِ. انّا انْزَلْناهُ فی لَیلَةٍ مُبارَکةٍ ...» بعد از همه این مطلبها که گفته شد، همانا ما قرآن را آسان کردیم به زبان تو؛ یعنی این را وارد کردیم به زبان تو؛ از مقام عالی و شامخی که فوق مقام لسان و لفظ بود، «انّا انْزَلْناهُ فی لَیلَةٍ مُبارَکةٍ» بود [تنزل دادیم و] ما این را میسّر کردیم؛ مثل این که چیزی در یک مقام خیلی عالی باشد، آن را در دسترس قرار بدهند. گفتیم از آیات قرآن استفاده میشود که قرآن خودش حقیقتی است در یک مقام عالی: «فی کتابٍ مَکنونٍ. لایمَسُّهُ الَّا الْمُطَهَّرونَ» [١]، بعد، از مقام عالی خودش نزول پیدا کرد به قلب مبارک رسول اکرم و بعد به صورت لفظ آمد، برای

[١]. واقعه/ ٧٨ و ٧٩.