گفتیم پیغمبر اکرم در صدر اسلام میان مهاجرین و انصار عقد اخوّت بست و حتی در ابتدا میان آنها ارث برقرار کرد یعنی گفت اینها از یکدیگر ارث میبرند. البته این یک حکم استثنایی بود برای مدت معین. اگر یک مهاجر میمُرد، چیزی اگر داشت به برادر انصاری او میرسید، و برعکس. در آن مدتی که مسلمین در مضیقه بودند پیغمبر این حکم را برقرار کرد، بعد حکم را برداشت و فرمود ارث بر همان اساس قرابت و خویشاوندی است، که هنوز هم این حکم باقی است. و در همان جاست که مسئله برادری پیغمبر با امیرالمؤمنین مطرح است. این را اهل تسنن هم قبول دارند. پیغمبر اکرم میان هر یک از مهاجرین و انصار عقد اخوّت بست و طبق قاعده باید میان علی علیه السلام که از مهاجرین است و یکی از انصار عقد اخوّت برقرار کند ولی با هیچیک از انصار عقد اخوّت برقرار نکرد. نوشتهاند که علی علیه السلام آمد نزد پیغمبر و فرمود: یا رسولَاللَّه! پس برادر من کو؟ شما هرکسی را با یکی برادر کردید، برادر من کو؟ فرمود: انَا اخوک من برادر تو هستم. این یکی از بزرگترین افتخارات امیرالمؤمنین است که نشان میدهد امیرالمؤمنین در میان صحابه پیغمبر یک وضع استثنایی دارد، او را نمیشود با دیگران همسر کرد، همترازو قرار داد، والّا خود پیغمبر علیالقاعده باید مستثنی باشد و تازه اگر هم مستثنی نباشد، پیغمبر هم از مهاجرین است و باید با یکی از انصار عقد اخوّت ببندد، و علی علیه السلام هم با یکی از انصار. ولی نه، میان خودش و علی علیه السلام عقد اخوّت بست. این بود که این سمت برادری و این شرف برادری برای همیشه برای علی علیه السلام باقی ماند و خود حضرت از خودش به این سمت یاد میکند و دیگران هم میگویند: اخو رَسولِ اللَّه برادر پیغمبر.

علی پسرعموی پیغمبر بود از نظر نسب، ولی میگویند برادر پیغمبر. به اعتبار همین است. در این وقت [وقت بستن عقد اخوّت میان مهاجرین و انصار، رسولخدا] فرمود: اینها ولی یکدیگرند. تا یک مدت موقتی این ولایت اثرش ارث بردن هم بود که از یکدیگر ارث میبردند. این دو دسته.

وَ الَّذینَ امَنوا وَ لَمْ یهاجِروا آنان که ایمان دارند اما هجرت نکردهاند. خیلیها بودند که نتوانستند از مال و ثروتشان، از خویشاوندانشان، از زن و بچههاشان بگذرند.

مالَکمْ مِنْ وَلایتِهِمْ مِنْ شَیءٍ حَتّی یهاجِروا آنها در این ولایت شریک نیستند، تا وقتی که مهاجرت کنند. اینها الان که آنجا ماندهاند جزو آنها هستند. البته مسلماناند، ولی در این روابط نزدیک ولایتی که مسلمین نسبت به یکدیگر دارند شریک نیستند. قرآن