به نکاتی که در اینجا هست توجه بفرمایید و بعد مقایسه کنید میان دستورهایی که اسلام به سربازان و مجاهدین میدهد و دستورهایی که معمولًا و بلکه عموماً به سربازها میدهند. و مخصوصاً توجه کنید که از جنبه احساسی، اسلام احساسات مجاهدین را در چه جهتی رهبری میکند، و معمولًا تربیتهای بشری احساسات سربازان را در چه جهتی رهبری میکنند؟ البته یک قسمتهایی هست که مشترک است. مشترکات و مختصات هر دو را عرض میکنم.

در آن آیه خواندیم: یا ایهَا الَّذینَ امَنوا اذا لَقیتُمْ فِئَةً فَاثْبُتوا وقتی که با دشمن روبرو شدید ثابتقدم باشید. دستور ثبات و استحکام و پایداری است. این چیزی است که دیگران هم به سربازان همینطور دستور میدهند، و سرباز و مجاهد باید هم همینطور باشد، غیر از این اگر باشد نمیتواند سرباز باشد. و البته در میان ادیان، این از مختصات اسلام است که پیروان خود را دعوت به قوّت و قدرت میکند. ویل دورانت، مورخ معروف، یک دوره تاریخ تمدن نوشته است که بیشتر قسمتهای آن به فارسی ترجمه شده و در جلد یازدهم از ترجمهها درباره تمدن اسلامی بحث کرده که خواه ناخواه مربوط به اسلام میشود. در آنجا میگوید هیچ دینی مانند اسلام پیروان خود را دعوت به قوّت و قدرت نکرده است. و این یک حقیقتی است. یا ایهَا الَّذینَ امَنوا اذا لَقیتُمْ فِئَةً فَاثْبُتوا وقتی که گروهی از دشمن را ملاقات میکنید ثابتقدم باشید، پشت به دشمن نکنید. و ما آیات حماسی زیادی در این زمینه داریم. مثلًا در سوره صف میفرماید: انَّ اللَّهَ یحِبُّ الَّذینَ یقاتِلونَ فی سَبیلِهِ صَفّاً کانَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصوصٌ خدا دوست میدارد آن سربازانی را که در راه او میجنگند و صف میبندند محکم و پابرجا مثل دیواری روئین که کندنی نیستند. در افسانههای قدیم خودمان میگفتند اسفندیارِ روئینتن. به اعتبار یک فرد میخواستند بگویند او روئینتن است یعنی در تنش مثلًا تیر اثر نمیگذارد. ولی اینجا قرآن راجع به جماعت میگوید. نمیگوید روئینتن به آن معنی افسانهای، میگوید این صف، این سپاه چنان محکم در جای خودشان میایستند که گویی این دیوار گوشتی دیوار روئین است. یا در آیه دیگر میفرماید: وَ کأینْ مِنْ نَبِی قاتَلَ مَعَهُ رِبِّیونَ کثیرٌ فَما وَهَنوا لِما اصابَهُمْ فی سَبیلِ اللَّهِ وَ ما