مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠٥ - مفهوم آیه اگر به شکل برهان باشد

را دارد.

اینها هم که میگفتند ملائکه بچههای خدا هستند علتش این بود که خدا را در آسمان خیال میکردند. [با خود میگفتند] لابد آنچه که در زمین وجود دارد در آسمان هم وجود دارد. اینجا که توالد و تناسل هست آنجا هم هست؛ ملائکه هم بچههای خدا هستند.

قرآن میفرماید: بگو او در آسمان همان قدر خداست که در زمین. برای او آسمان و زمین یک نسبت دارد. «وَ هُوَ الَّذی فِی السَّماءِ الهٌ وَ فِی الْارْضِ الهٌ» او همان کسی است که در آسمان اله است و در زمین اله، در همه جا مثل هم اله است، در همه جا به یک نسبت وجود دارد. پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «لَوْ دُلّیتُمْ بِحَبْلٍ الَی الْارْضِ السّابِعَةِ لَهَبَطْتُمْ عَلَی اللَّهِ» اگر با ریسمانی شما را به هفتمین طبقه زمین فروببرند، بر خدا فرود میآیید؛ یعنی خیال نکنید خدا بالاست. خدا آن قدر در بالاست که در پایین.

خدا به مرکز زمین آن قدر نزدیک است که به اوج آسمانها.

«وَ هُوَ الْحَکیمُ الْعَلیمُ» و او ذات حکیم و ذات علیم است؛ حکیم است و کارهایش همه بر اساس حکمت و بینش است، و علیم و آگاه است بر همه چیز. بار دیگر:

«تَبارَک الَّذی لَهُ مُلْک السَّمواتِ وَ الْارْضِ». کلمه «تبارک» مفهوم مثبت و منفی هردو درآن هست. [مفهوم منفی آن این است که] مفهوم تنزیه دارد: منزه است پروردگار که مُلک آسمانها و زمین در دست اوست، یعنی تدبیر تمام عالم به دست اوست و اوست که عالم را اداره میکند؛ و مفهوم مثبتش این است که مفهوم خیر [دارد.]

«تَبارَک» یعنی تمام برکتها و خیرها و نعمتها در دست اوست. «تَبارَک الَّذی لَهُ مُلْک السَّمواتِ وَ الْارْضِ وَ ما بَینَهُما» مُلک آسمانها و زمین، نه فقط آسمانها و زمین، هرچه هم این وسطها هست، [مُلک] تمام جهان [از آن اوست.] «وَ عِنْدَهُ عِلْمُ السّاعَةِ» علم قیامت هم منحصراً دست اوست. این راز فقط در دست اوست. «وَ الَیهِ تُرْجَعونَ» و همه به سوی ذات مقدس او بازگشت میکنید. و صلّی اللَّه علی محمد و آل محمد.