بگوید همه جور دروغی [میتواند بگوید.] «راست» است که محدود است. انسان اگر بخواهد راست بگوید قهراً مقید و محدود میشود؛ یعنی چون حقیقت و واقعیتی هست و باید خودش را با آن تطبیق بدهد نمیتواند از آن تجاوز کند، ولی دروغ گفتن دیگر افسار پاره کردن است و این زبان انسان در اختیارش است، هر چه که دلش بخواهد بگوید گفته است. مسئله دوم مسخره کردن و به سخریه گرفتن است.

این هم از آن چیزهایی است که روی مردم اثر میگذارد ولی هیچ مقیاسی ندارد، یعنی هر چیزی را با منطق مسخره میشود مسخره کرد. چنین نیست که یک چیز را در دنیا بشود مسخره کرد، یک چیز دیگر را نشود مسخره کرد. هر چه که در دنیا شما پیدا کنید یک آدم مسخرهچی میتواند آن را موضوع مسخره قرار بدهد و اتفاقاً در روح مردم هم اثر میگذارد، یعنی مسخره اثر تبلیغاتی زیادی دارد. اتفاق افتاده است؛ بعضی افراد، چه مرد چه زن (شاید در زنها بیشتر) [زود تحت تأثیر مسخره شدن قرار میگیرند.] مثلًا شما با هزار دلیل و منطق برای بعضی زنها ثابت کنید که پوشش خوب است به این دلایل، همه را هم قبول میکند، ولی آخرش در یک جلسه که میخواهد شرکت کند که در آن از زنهای جور دیگر هستند، خودش را همرنگ آنها میکند، میگویید چرا؟ میگوید مرا مسخره میکنند. در مقابل مسخره دیگر تاب مقاومت ندارد؛ یعنی همه آن منطقها یک طرف و مسخرهای که بکنند طرف دیگر.

«وَ اذا عَلِمَ مِنْ ایاتِنا شَیئاً اتَّخَذَها هُزُواً» هرگاه به بعضی از آیات ما علم پیدا کند شروع میکند به مسخره کردن در میان مردم؛ و چون مسخره کردن در مردم اثر زیاد میبخشد این است که قرآن آن را ذکر میکند. قبلًا بود: «یسْمَعُ ایاتِ اللَّهِ» آیات ما را که میشنود خودش این کار را میکند. در اینجا دارد: «وَ اذا عَلِمَ مِنْ ایاتِنا» وقتی علم پیدا میکند؛ این بیشتر نشان میدهد، که حتی در وقتی هم که علم و معرفت دارد و صددرصد به آیات ما یقین دارد و آیات ما را «آیات ما» میشناسد با این حال عالماً عامداً و با معرفت کامل به مبارزه با آن بر میخیزد.

«اولئِک لَهُمْ عَذابٌ مُهینٌ» باز تهدید دیگری است: اینها که اینچنین با مسخره به آیات الهی اهانت میکنند عذابی که در قبال این عملشان هست عذاب خوارکننده و ذلیلکنندهای است. مکرر این مطلب را عرض کردهایم که هر گناهی یک عذاب مخصوص به خود دارد که با خود آن گناه تناسب دارد، چون عذابهای اخروی مثل