وجود دارد. آیا ما میتوانیم یکجا به این شخص مثلًا صد هزار تومان بدهیم در صورتی که خرج سالانهاش فقط ده هزار تومان است و نود هزار تومان دیگر را برای خودش سرمایه قرار میدهد؟ بله میشود داد. به سید چطور؟ آیا میشود به یک سید، یکجا به مقداری خمس داد که هم خرج سالانهاش بگذرد و هم بقیه را برای خودش سرمایه قرار دهد؟ میگویند: نه.

این سختگیری در مورد سادات نیز هست که آن که خمس میگیرد باید مثل آنها که زکات میگیرند فقیر باشد. سختگیری علیحدهای در مورد سادات هست و آن اینکه فقط به اندازه خرج سالش میتوان به او داد، نمیشود او را با پول خمس غنی کرد. پس ما به بنبست دیگری گرفتار شدیم. تا حالا میگفتیم اگر مردم دنیا خمسبده باشند و خمسها را به سادات بدهیم اینها میلیاردر میشوند. یکدفعه به این دستور برخوردیم که خمس را به سادات ثروتمند یا قدرتمند ندهید، به فقیرشان بدهید، آنهم به اندازه خرج سالش. پس این بودجه خمس اصلًا مصرف ندارد. ما چگونه آن را به مصرف برسانیم؟ بنابراین اینکه گفتهاند خمس را برای سید قائل شدن امتیاز است، معلوم شد امتیاز نیست زیرا میگوید خمس را به سید فقیر بدهید، بعلاوه سختگیری هم شده است که از خرج سالش بیشتر ندهید. ولی اشکال به این صورت برای ما باقی میماند که این بودجه کلان را اسلام برای چه مصرفی معین کرده است؟

ائمه به ما جواب دادهاند که اصلًا معنی اینکه در این آیه گفته شده است سهم خدا، سهم پیغمبر، سهم ذیالقربی، سهم یتیم، سهم مسکین و سهم ابنالسبیل، این نیست که بروید خمس را میان اینها تقسیم کنید. اینها گویی نامزد این سهام شدهاند.

ریشه و اساس خمس این است که باید به دست پیغمبر برسد و بعد از پیغمبر هم به دست امام برسد؛ پیغمبر یا امام، سادات را از این بودجه تکفل میکنند. اگر احیاناً زمانی بود که خمس نرسید، از بودجه دیگر باید آنها را تکفل کرد. اگر این بودجه رسید، به اندازه متعارف تکفل میکنند، باقیاش را به مصرف مصالح عامه میرسانند. پس در واقع آن مقداری که زائد بر مصرف سادات فقیر است نیز تعلق دارد به مصالح عمومی مسلمین. این است که اگر چه در زمان ما سید فقیر زیاد است و زیادتر از سادات فقیر، خمسبده وجود دارد، ولی بعضی از علما احتیاط میکنند و میگویند سهم سادات را بدون اجازه مجتهد و حاکم شرعی ندهید، روی همین