به نام خدا و اسلام ولی در نهایت امر این پول صرف اشخاص یا اموری میشود که بر ضرر اسلام است، به جهنم میروی. ولی اگر یک نفر مؤمن آن مقداری که بر او لازم و واجب است، سعی و کوشش خود را کرد که پولش را در راهی خرج کند که راه خیر باشد، اما از آنجا که بشر است و گاهی اشتباه میکند نتیجهای نگرفت، وجدانش آرام است چون او به حسب نیت صادقانه خودش و به حسب سعی و کوشش خودش در راه خدا داده است ولی تصادفاً به نتیجه نرسیده است. ولی آدمی که خدا را نمیشناسد و به تعبیر قرآن کافر است و فقط برای هدفهای فردی و شخصی و مادی [کار میکند] و دنبال آز و شهوت خودش است، وقتی پول خرج میکند برای اینکه به مقاصدش برسد و بعد میبیند نمیرسد، داغی میشود در دلش. قرآن هم میفرماید: ثُمَّ تَکونُ عَلَیهِمْ حَسْرَةً این پول خرج کردنها به صورت یک حسرتهایی بر روی اینها باقی خواهد ماند. آیا در همین جا تمام میشود؟ اینها پولی خرج میکنند و بعد به نتیجه نمیرسد و حسرتش به دلشان میماند؟ نه، ثُمَّ یغْلَبونَ در مرحله بعد خودشان شکست میخورند و نابود میشوند. در مرحله اول، برنامهشان شکست میخورد و در مرحله دوم خودشان.

این آیات در اوایل ورود پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله به مدینه نازل شده است، چون آیات بعد [درباره جنگ] بدر است. جنگ بدر در سال دوم هجرت واقع شد و این آیات آن طور که مفسرین میگویند در همین سال نازل شده است و تا آن وقت هنوز کفار، هم از نظر عُدّه و هم از نظر عِدّه، هم از نظر مال و ثروت و اقتصاد و هم از نظر نظامی خیلی قویتر از مسلمین بودند. قرآن دارد آیندهای را که به حسب ظاهر پیشبینیاش مشکل بود به صورت غیب خبر میدهد که در آینده اینها پولها خرج خواهند کرد و همین پول خرج کردنها به صورت حسرتهایی در دل اینها باقی خواهد ماند و در نهایت امر هم خودشان مغلوب میشوند و شکست میخورند، که در فتح مکه قضیه رخ داد. آیا در همین جا قضیه خاتمه پیدا میکند؟ پول خرج کردن و بعد هم حسرت کشیدن و بعد هم شکست خوردن؟ نه، آن بعدش به مراتب بالاتر است: وَ الَّذینَ کفَروا الی جَهَنَّمَ یحْشَرونَ تمام اینها در جهنم جمع خواهند شد.

پس این آیهای که خواندم مشتمل بر چهار قسمت بود. یکی اینکه کافران بیکار نخواهند نشست و در آینده پول زیادی خرج خواهند کرد. دوم اینکه خودشان خواهند دید که این پول خرج کردنها به نتیجه نرسید، و حسرت این پولها در دلشان