ولايت در قرآن - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ١١٤ - توحيد افعالى محصول عبادت

محصول برجسته عبادت باشد و از مقامات اولياى الهى به شمار آيد , بلكه اين يقين , يقين به وجود خداى سبحان با همه اوصاف مطلقه اوست . يقين به ربوبيت مطلقه خداى سبحان جايى براى تصور تدبير و ربوبيت ديگرى باقى نمى گذارد , چنانكه يقين به مالكيت مطلقه آن حضرت , مالكيت غير او را طرد مى نمايد , اگر كسى به اين مرحله از يقين رسيد كه علاوه بر يقين به وجود خدا , يقين به ربوبيت و مالكيت مطلقه خدا نسبت به عالم داشت , آنگاه نه تنها اين ملكهاى اعتبارى را از خود سلب مى كند و آنها را ملك خدا مى داند , بلكه خود و همه شؤون خود را هم از آن خدا مى بيند . اگر براى كسى روشن شد كه اين قواى ادراكى و تحريكى انسان , ملك و ملك خداست , چنين انسانى هر كار خيرى را هم كه با اين قوا انجام دهد , ملك و ملك خدا دانسته , از اينرو خدا را شكر مى كند كه با دست و چشم و ديگر اعضاى او كار خير انجام پذيرفت . چون از آنجا كه سراسر جهان كارگزاران حقند( لله جنود السماوات والارض ) [٥] و با توجه به ضرورت وجود آن عمل و كار خير در نظام هستى , ممكن بود خداى سبحان آن را با چشم و گوش و اعضاى شخص ديگرى انجام دهد , از اينرو اگر انسان توفيق انجام خيرات را هم پيدا كند باز بايد خود را وامدار مالك مطلق و رب مطلق و قادر مطلق بيابد و او را از صميم دل شكر گزارد .