از اجناس و فصول‌اند و امور بسيطه داراى جنس و فصل نمى‌باشند و از اين جهت قابل تعريف نمى‌باشد و چون بسيط است قابل انقسام نيست«ليس ينقسم بانقسام محله» (تهافت التهافت ص ٥٥٥).

علم را اطلاعات چندى است بدين قرار ١-ادراك مطلق ٢-تصديق مطلق ٣-تصديق يقينى ٤-آنچه شامل يقين و تصور شود ٥-صورت حاصلۀ از اشياء در ذهن ٦-يقين تنها ٧-توهم و تعقل و تخيل ٨-ادراك كلى ٩-ادراك مركب اعم از تصور و تصديق ١٠-نفس مسائل مدلّلة ١١-ادراك مسائل از روى دليل ١٢-ملكۀ كه حاصل شود از ادراك مسائل (كشاف ج ٢ ص ١٠٥٥).

در اينكه علم آيا قابل تعريف و شناسائى هست يا نه و از امور بديهى است يا كسبى اختلاف است غزالى علم را از امور اكتسابى و نظرى ميداند امام رازى گويد علم از امور بديهى است زيرا آنچه غير علم است بعلم شناخته شود و اگر بخواهيم علم را تعريف كنيم دور محال لازم مى‌آيد و هر كس بضرورت و وجدان بوجود خود عالم است و علم هر كس بوجود خود علم خاص بديهى است و بداهت خاص مستلزم بداهت عام است.

كسانى كه گويند علم از امور اكتسابى است تعاريفى براى آن كرده‌اند.

متكلمان گويند:علم عبارت از صفتى است كه موجب تميز اشياء از يكديگر ميشود و علم واجب الوجود عبارت از صفت ازليه است كه تعلق آن بامور موجب انكشاف ميشود و بعبارت ديگر موجب كشف حقايق است.

علم نزد حكماء مشاء شامل شك و وهم و يقين ميشود و نزد آنها عبارت از ادراك مطلق يا حصول صور اشياء است نزد عقل و آن اعم از صور يقينى و شكى و وهمى است.

(دستور ج ٢ ص ٣٣٩ و رجوع به مصنفات ج ٢ ص ٧ شود) صدر الدين شيرازى گويد:علم عبارت از وجود مجرد است و مانند وجود گاه اطلاق ميشود بر معنى انتزاعى نسبى مصدرى يعنى عالميت كه مبدأ اشتقاق عالم است و معلوم و گاه اطلاق ميشود بر امر حقيقى بسيط خارجى.

علوم از نظر غايت بر دو قسم‌اند يكى علوم دنيوى و ديگر علوم اخروى، علوم دنيوى بر سه قسم‌اند يكى علم اقوال و ديگر علم افعال و سه ديگر علم احوال علوم اخروى علوم مكاشفه و مشاهده‌اند و بفساد بدن از بين نمى‌روند و علم بالله و كتب و رسل او است.

علم اقوال بر حسب متعلق دو قسم است عامى و خاصى علوم عامى هم بر حسب موضوعات سه‌گانه سه قسم‌اند علم اصوات،علم الفاظ مفرده و علم الفاظ مركبه.

علوم افعال هم بر چند قسم‌اند،آنچه متعلق به صحت و سقم ابدان است و آنچه مربوط باكتساب ملكات فاضله است (رسائل صدرا ص ٢٧٩-٢٨٢).

علم افكار نيز بر سه قسم است منطق،رياضيات و طبيعى و طبى