فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ١٢٠٣ - طَهارَت
يستدبرها ببول و لا غائط» ،يعنى:چون يكى از شما را غايط آيد بايد كه روى با قبله نكند،و پشت با قبله نكند.
و اين مطلق است،پس بايد كه مطلق روا نباشد در حال بول و غايط روى و پشت با قبله كردن.و ابو حنيفه و اصحابش و احمد و ابو ثور و نخمى با اين موافقاند.
اما نزد ابو حنيفه استنجا واجب نيست،بىآنكه مخرج بول و غايط شويند نماز روا ميدارد،و استنجا را سنت ميگويند.
و استبرا آنست كه از مخرج غايط تا اصل قضيب سه بار بمالد،و از اصل قضيب تا سر قضيب سه بار ديگر در ميان دو انگشت بمالد،و بند سر قضيب را سه بار ديگر،آنگه بآب بشويد.و از الت بول از قضيب جز بآب روا نيست در حال اختيار.
و استنجا از الت غايط است از مخرج وى.اگر تعدى كرده باشد جز بآب پاك نشود،و اگر تعدى نكرده باشد بسنگ يا بكلوخ پاك گردد،و اگر بيكى پاك گردد دو ديگر سنت بود،و اگر به سه پاك نگردد ديگر بكار دارد تا پاك گردد.
و سنت است جمع كردن ميان سنگ و آب.و دليل برين آنست كه هر كه برين وجه استنجا و استبرا كرد و نماز كرد، ذمت ى بيقين برى شد،اگر بخلاف اين كند يا خود نكند ذمت وى بيقين برى نشود.
و سنت است كه در حال بول و غايط روى بآفتاب و ماه و باد نكند،در آب روان و آب ايستاده حدث نكند،در راهها و زير درختان ميوه و پيرامن سراها و بر كنارۀ آبها و حوضها و جايگاهى كه مردمان را از آن رنج رسد ننشيند،و بر زمين سخت و سوراخهاى حيوانات بول نكند.و چون در مستراح رود پاى چپ پيش نهند،و چون بيرون آيد پاى راست پيش نهد.
آنچه بدان طهارت كنند دو چيز است:
آب و خاك چون آب نيابند و يا استعمالش نتوانند بوجهى از وجوه.و آب دو گونه است:روان است و ايستاده.
آب روان پاك است و پاككننده.و بهيچ نجاست پليد نگردد،تا آنگه كه رنگ يا بوى يا طعم از سبب نجاست بگرداند.
و آب ايستاده دو گونه است:آب چاه و آب غير چاه.آب غير چاه دو گونه است:
اندك و بسيار.اندك بهر نجاست كه بوى رسد پليد گردد.
و آب بسيار آنست كه كرى بود.و كرى آب هزار و دويست رطل باشد.و مساحت جاى وى،سه بدشت و نيم بالا،و سه بدشت و نيم پهنا،و سه بدشت و نيم درازا.و اين بنجاست پليد نگردد،تا رنگ يا بوى يا طعم بگرداند.دليلش قول خداى تعالى: «وَ أَنْزَلْنٰا مِنَ السَّمٰاءِ مٰاءً طَهُوراً» ،از آسمان آب پاك فرستاديم.
و اين آب را آب مطلق گويند،پس بايد كه پاك بود و پاككننده.و قول رسول ص:
«اذا بلغ الماء كرا لم يحمل خبثا» ،و اين آب چون بكرى رسيده است پليدى نباشد،و هر آب كه چنين باشد پاك بود.