فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦٥ - وقوف در عرفات با عامه حسن كاشانى
كره ماه است. بنابراين بين تولد هلال و جرم خورشيد ارتباط تنگاتنگى وجود دارد. هر چه خورشيد به سمت جنوبى كره زمين متمايل شود، تولد هلال نيز از قسمت نيم كره جنوبى زمين آغاز مىگردد. بنا بر اين در فصل زمستان كه خورشيد به سمت نيم كره جنوبى زمين متمايل است، آغاز تولد هلال از آن نيم كره خواهد بود.
از طرفى، اگر در قسمت جنوبى زمين هلال متولد شود، كرويت زمين مانع رؤيت كسانى است كه در قسمت شمالى زمين ساكن هستند. فرض كنيد هلال مقارن با غروب مناطق نيم كره جنوبى در دوردست ترين نقطه جنوب متولد شده باشد، كسانى كه در مناطقى مانند ايران هستند، نه در آن شب هلال برايشان قابل رؤيت است و نه حتى در شب بعد؛ زيرا درست است كه حدود ٢٤ ساعت از تولد هلال گذشته، اما ميل جنوب خورشيد و به تبع آن ماه، و قلّت مكث ماه در افق، سبب شده تا زمانى كه بخواهد هلال از قسمت جنوبى كره زمين عبور كند و نورش به ما برسد، تمام شود و ديگر قابل رؤيت نباشد. اين مطلب ممكن است نسبت به مناطق شمالى تر كره زمين مانند لندن به سه روز اختلاف نيز برسد. بنا بر اين احتمال دارد كه در مناطق جنوبى زمين در فصل زمستان هلال رؤيت شود و بعد از دو يا حتى سه روز در مناطق شمالى زمين رؤيت گردد.
اين اختلاف ديد در مناطق مختلف زمين به جهت ميل تابستانى و زمستانى خورشيد و ماه به سمت شمال و جنوب حاصل مىشود. اگر شما دَوَران غرب به شرق زمين را نيز به آن ضميمه كنيد، اين احتمال تقويت مىشود؛ زيرا مناطق غربى كره زمين دير تر از مناطق شرقى در تاريكى فرو مىرود. بنابراين ممكن است در زمان تولد هلال پاسى از شب در مناطق شرقى گذشته باشد، ولى مناطق غربى، يا هنوز در شب فرو نرفته باشد و يا مقارن غروب آنها باشد. در اين صورت در همين شبى كه در مناطق شرقى هلال رؤيت نشده، امكان رؤيت براى مناطق غربى فراهم است.
ضميمه اين دو مطلب به هم اين مطلب را ثابت مىكند كه ممكن است بلكه