اگر دو نفر هلال ماه شوال را رؤيت‌كنند و نزد قاضى شهادت دهند، اگر قاضى شهادت آنها را نپذيرد، بر آنها واجب است روزه بگيرند و اگر افطار كردند، قضاى آن روز بر ايشان واجب است، ولى كفاره لازم نيست .

سپس از شافعيان نقل مى‌كند كه آنها مى‌گويند:

تنها در صورتى روزه گرفتن در ابتداى ماه رمضان بر مسلمانان واجب مى‌شود كه قاضى شهادت شاهدان را شنيده باشد و بر طبق آن حكم كند. (٣٤)

در همان كتاب آمده كه اگر حاكم بر هر مذهبى كه هست، حكم به اول ماه كرد، بر همه مسلمانان واجب است روزه بگيرند، حتى اگر مذهبشان مخالف با حاكم باشد؛ زيرا حكم حاكم اختلاف را بر مى‌چيند، و همه مذاهب اربعه بر اين نظر اتفاق دارند. (٣٥)

مالكيان بر آن‌اند كه اگر كسى خود هلال ماه شوال را ببيند، مى‌تواند نيت افطار كند، ولى بر او جايز نيست كه چيزى بخورد يا بياشامد؛ هر چند در پنهانى. (٣٦)

ابن قدامه در شرح كبير مى‌گويد:

اگر كسى به تنهايى هلال ماه شوال را ببيند، بنا به نظر مالك جايز نيست افطاركند و به نظر شافعى به شرطى افطار بر او جايز است كه كسى او را نبيند. (٣٧)

(٣٤) الفقه على المذاهب الاربعة، عبد الرحمن جزيرى، دار إحياء التراث العربي، ج١، ص٥٤٩.
(٣٥) همان، ص٥٥١.
(٣٦) همان، ص٥٥٢.
(٣٧) الشرح الكبير، عبد الرحمن بن قدامه، ج٣، ص١١.