فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٤ - لقطه و مجهول المالك (٣) آیت الله سيدكاظم حائرى

اعمل فيها و أخرجها صدقة قليلاً قليلاً حتى يخرج؛ (١)

با آن درهم‌ها كاركن و اندك اندك آنها را صدقه بده تا تمام شود.

شيخ صدوق در ذيل روايت دوم از هشام بن سالم ـ كه پيش از اين نقل شد ـ مى‌گويد:

در روايت ديگرى آمده است كه امام (ع) فرمود:

إن لم تجدله وارثاً و عرف اللّه‌ عزّ وجلّ منك الجهد فتصدّق بها؛ (٢)

اگر وارثى براى آن نيافتى و خداوند بزرگ تلاش تو را ديده باشد، آن را صدقه بده.

هر دو روايت از نظر سند، معتبر نيستند. به علاوه، احتمال خصوصيت در هر دو روايت وجود دارد و نمى‌توان حكم در اين روايات را به لقطه تسرّى داد. بله، اگر رواياتى را كه مى‌گفت «مال ميت بدون وارث، به يكى از همشهريانش داده شود»، حمل بر تصدّق كنيم، در ميان آنها روايت معتبر وجود دارد. از خلاّد سِندى در روايت معتبرى از امام صادق(ع) نقل شده است كه فرمود:

كان علي(ع) يقول في الرجل يموت و يترك مالاً و ليس له أحد: اعط المال همشاريجه؛ (٣)

حضرت على (ع) در مورد مردى كه مرده و مالى از خود بر جاى گذاشته بود و وارثى نداشت، فرمود: مال را به همشهريان او بده.

ولى احتمال خصوصيت در اين روايت روشن است ؛ زيرا مال فرد بى وارث، براى امام يا بيت المال مسلمين است و امام (ع) فرمان داده است كه مال به همشهريان او پرداخت شود. چگونه مى‌توان حكم اين روايت را به لقطه تسرّى