فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٦ - ازدواج مرد مسلمان با زن اهل كتاب (٢) آیت الله سيد موسى شبيرى زنجانى
مطلب را مسلم گرفته كه اين آيه مىتواند هم به مرحله حدوث نكاح و هم به مرحله بقاء نكاح نظر داشته باشد، ولى اين مطلب را خلاف ظاهر مىداند. حال بايد ديد كه آيا واقعاً اين آيه مىتواند بر هر دو مرحله نظر داشته باشد؟
امكان نظارت اين آيه به حدوث و بقاء نكاح با اهل كتاب
تقريبى به نظر مىآيد كه اين آيه نمىتواند هم ناظر به مرحله حدوث و هم ناظر به مرحله بقاء نكاح باشد؛ زيرا اگر اين آيه ناظر به مرحله بقاء زوجيت باشد، زوجيت مفروض الوجود بوده و شارع زوجيتى را كه در خارج تحقق يافته در نظر گرفته و مىگويد كه به آن ترتيب اثر ندهيد، خواه زوجيت شرعى كه سابقاً تحقق داشته، مراد باشد، خواه زوجيت عرفى، به هر حال آيه عدم امضاء چنين زوجيتى از سوى شارع در مرحله بقاء را بيان مىكند. اما اگر آيه ناظر به مرحله حدوث باشد، زوجيت، مفروض الوجود نيست، بلكه متعلق نهى از امساك ماهيت زوجيت است و نهى از آن به معناى نهى از ايجاد اين ماهيت است؛ مثلاً اگر گفته شود: «لاتعتصموا بسور العزائم»، معنايش اين است كه سورههاى عزائم را قرائت و ايجاد نكنيد.
حال اگر آيه بخواهد هم ناظر به مرحله حدوث و هم ناظر به مرحله بقاء باشد،بايد دو لحاظ مختلف در آيه شده باشد، هم متعلق، مفروض الوجود گرفته شود و هم متعلق ماهيت زوجيت بدون لحاظ وجود باشد و اين دو لحاظ، عرفاً قابل جمع نيست. خلاصه جامع عرفى بين احداث و استدامه وجود ندارد تا لفظ آيه بتواند