يك امر تكوينى واقعى است. وقتى جواز تعلق به امر تكوينى و واقعى پيدا كرد، ظاهرش اين است كه منصرف به مهم‌ترين اثر آن امر تكوينى مى‌شود. در اينجا اولين اثر وفاق عامه و آنچه مهم است و اتفاق عامه براى آن محقق شده، اثبات هلال ماه است، نه رفع مؤاخذه. و وقتى سؤال از آن امر تكوينى مى‌شود، ظاهر اين است كه سؤال از ترتيب اثر بر آن است. بنا براين سؤال از صحت وضعى خواهد بود.

نتيجه بحث

سند اين حديث تام است و مفاد اين حديث، اثبات صحت وضعى و اِجزاى عملى است كه به تبع عامه در اثبات اول ماه انجام شده است.

روايت چهارم

موثقة سدير عن أبي جعفر، قال: سألته عن صوم يوم عرفة، فقلت: جعلت فداك انّه يعدل صوم سنة. فقال: كان أبي لا يصومه. قلت: ولم ذاك؟ قال: ان يوم عرفة يوم دعاء ومسألة واتخوف أن يضعفني عن الدعاء وأكره أن أصومه واتخوف أن يكون يوم عرفة يوم أضحى وليس بيوم صوم (٢٩)؛

سدير گويد: از امام باقر (ع) در مورد روزه روز عرفه پرسيدم و گفتم فدايت شود روزه آن روز معادل روزه يك سال است، فرمود: پدر من آن روز را روزه نمى‌گرفت، گفتم چرا؟ فرمود: روز عرفه روز دعا و خواستن از خداست و مى‌ترسم كه روزه سبب ضعف من در دعا شود و خوش ندارم آن روز را روزه بگيرم و مى‌ترسم كه روز عرفه روز عيد قربان باشد و روزه در آن روز صحيح نيست.

برخى دلالت اين حديث را اين گونه تقريب كرده‌اند كه خوف امام از اينكه روز عرفه مصادف با اضحى باشد، غالباً به اين جهت بود كه امام(ع) به قول عامه اعتنا

(٢٩) وسائل الشيعه، ج١٠، كتاب الصوم، أبواب احكام شهر رمضان، باب٢٣، ح٦.