در عيد قربان شك كرديم، وقتى وارد بر امام باقر (ع) شدم در حالى كه برخى از اصحاب ما آن روز را عيد قربان قرار داده بودند، امام (ع) فرمودند: عيد فطر روزى است كه مردم آن را فطر بدانند و عيد قربان روزى است كه مردم آن را قربان بدانند و روزه روزى است كه مردم روزه بگيرند.

سند روايت

روات اين حديث همگى ثقه‌اند و بحثى در موردشان نيست، مگر ابو الجارود كه او نيز بنابر تحقيق، ثقه است.

دلالت روايت

ابتدا بايد بدانيم كه مراد از كلمه ناس در اين روايت عموم اهل سنت است.(ائمه عليهم السلام) كلمه ناس را كنايه از جمهور مردم آن زمان قرار مى‌دادند. نمونه‌هايى از اين تعبير در روايات متعددى وارد شده است. با توجه به اين مطلب، اين روايت را به دو گونه مى‌توان تفسير كرد:

احتمال اول: اينكه اين روايت حاكم بر ادله فطر و اضحى باشد و موضوع آنها را توسعه دهد؛ يعنى شارع بگويد: فطر العامة عندي فطر و أضحاهم عندي أضحى؛ همان گونه كه فرموده: «الطواف بالبيت صلاة».

در ما نحن فيه اين گونه بيان مى‌شود كه شارع مقدس احكامى را براى روز دهم ذى الحجه و اول شوال واقعى جعل كرده، سپس مى‌فرمايد موضوع آن احكام فقط آن فرد واقعى نيست ، بلكه آن روزى را كه عامه دهم ذى الحجه بدانند، نزد من نيز دهم ذى الحجه است، و احكامى كه آن را براى آن روز جعل كرده بودم، در اين روز هم جارى است. اين توسعه موضوع، دليل محكوم به لسان شرح و تفسير است.

ممكن است اشكال شود كه ظاهر اين روايت اين است كه در ظرف تقيه بايد فقط عمل به حكم عامه كرد، و عمل به غير آن مجزى نيست و اين با لسان توسعه منافات