فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩٨ - نقد رباى توليدى رضا محمدى كرجى
روشن است كه رباى توليدى ، نه تنها سبب ركود اقتصادى نيست، بلكه آن را رونق مىبخشد و به توليد كمك مىكند.(صانعى، رباى توليدى، ص٤٢-٤٤)
نقد و بررسى
رواياتى كه علت تحريم ربا را بيان مىكنند، چند دستهاند:
دسته اول، رواياتى است كه از بين رفتن تجارت و فعاليت اقتصادى را به عنوان دليل ذكر مىكنند كه روايت هشام بن حكم از آن دسته است.
ذيل اين روايت كه فرموده: «فيبقى ذلك بينهم في القرض...»، شاهد بر حرمت رباى توليدى است؛ چون به اين معناست كه، اين ثمرات در قرض باقى مىماند. پس اصل قرض دادن اشكال ندارد؛ چون باعث از بين رفتن داد و ستد نمىشود؛ اما قرض با اشتراط زياده باعث از بين رفتن داد و ستد مىشود، چه قرض توليدى باشد، چه استهلاكى؛ چون شخص ربا خوار حتى در رباى توليدى دنبال تجارت نمىرود و فقط از طريق زياده ارتزاق مىكند.
دسته دوم، رواياتى است كه علت تحريم ربا را ذهاب(از بين رفتن) معروف مىشمارد:
١. وعنهم، عن احمد بن ابى عبداللّه، عن عثمان بن عيسى عن سماعة، قال: قلت لأبى عبداللّه(ع): إني رأيت اللّه تعالى قد ذكر الربا في غير آية و كرّره، قال: أو تدري لم ذاك؟ قلت: لا، قال: لئلاّ يمتنع الناس من اصطناع المعروف.
٢. وعن على بن إبراهيم عن أبيه، عن ابن أبي عمير، عن هشام بن سالم، عن أبي عبداللّه(ع)، قال: «إنّما حرّم اللّه عزّوجلّ الربا لكيلا يمتنع الناس من اصطناع المعروف».
٣. و باسناده عن هشام بن سالم، عن أبي عبداللّه(ع) قال: «إنّما حرّم اللّه الربا كيلا يمتنعوا من صنايع المعروف».