كه ضربشان را مشتمل بر نوعى از مشقت كرده و آن قيد اين است كه اينان در پى فضل خداوند هستند؛ زيرا سير كم يا سير براى تفرّج مشقتى ندارد تا موجب تخفيف بر سير كننده باشد.

از آنچه تا كنون گفته شد، روشن مى‌شود كه مراد از «ضربتم في الأرض» در آيه مورد بحث هر سيرى است، كم باشد يا زياد، ولى مراد سير جهادى نيست؛ زيرا قرآن از سير جهادى به «ضرب فى سبيل الله» تعبير مى‌كند، همان طور كه در آيه پنجم گذشت، و ديديم كه خداوند «ضرب در زمين» را قسيم «جنگ و پيكار در راه خدا» قرار داد .

ممكن است اشكال شود كه چگونه مراد از سير در آيه نماز خوف سير جهادى نيست، در حالى كه آيه بعد، دستور برگرفتن سلاح مى‌دهد و برگرفتن سلاح در جنگ واقع مى‌شود، نه در غير آن. به علاوه، آيه ١٠٤ از سوره نساء، مى‌فرمايد : {وَلاَتَهِنُوا فِي ابتِغَاءِ الْقَوْمِ إِنْ تَكُونُوا تَأْلَمُونَ فَإِنَّهُمْ يَأْلَمُونَ كَمَا تَأْلَمُونَ } ؛ در تعاقب آن گروه سستى مكنيد، اگر شما رنج مى‌بريد، آنها نيز رنج مى‌برند؛ چنان كه شما رنج مى‌بريد» و تعقيب كفار، با جهاد سازگارى دارد .

در جواب مى‌گوييم : سير در زمين حتى براى غير جهاد هم ـ خصوصاً در ابتداى ظهور اسلام ـ منافاتى با همراه داشتن سلاح نداشت، بلكه غالباً براى دفع دشمنان احتمالى، همراه با حمل سلاح بود. اما تعقيب كفار هم ملازمه‌اى با اينكه سير از اول به غرض جهاد شروع شده باشد، ندارد، بلكه گاهى جهاد در اثناى سير بر ضرب كنندگان پيش مى‌آيد؛ همان طور كه قتال هم بدون قصد اوليه برايشان پيش مى‌آيد. آيه «إن خفتم أن يفتنكم» (٩)نيز دلالت بر اين دارد كه ضرب در اينجا جهادى نبوده است ، كه به زودى در باره آن سخن خواهيم گفت.

از آنچه تا كنون آمد، معلوم مى‌شود كه اين آيه در يك سير غير جهادى مسلمانان

(٩) سوره نساء، آيه١٠١.