٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٥ - رؤيت هلال و ثبوت ماه

اين پاسخ امام (ع) ظهور در آن دارد كه در صورت حصول علم به رؤيت هلال در آن شهرها، روزه واجب است.

قرينه اين استظهار، سخن راوى است كه در آغاز سؤال آورده است: «هلال ماه رمضان بر ما مشكل شده است». اين جمله، بدان معناست كه نظر منجّمان موجب اين اشكال نزد آنان شده است. اگر ارتكاز ذهنى راوى اين بوده كه رؤيت هلال و ثبوت ماه در آن شهرها كفايت نمى‌كند، پرسش او از درستى و جواز نظر منجّمان در باره رؤيت هلال در آن شهرها، چه فايده عملى در برداشت؟ و چرا امام (ع) در مقابل پاسخ، او را از روزه يوم الشك نهى كرده است؟

بنابراين، روايت ياد شده، ظهور در آن دارد كه اگر رؤيت هلال در آن شهرها ثابت شود، كفايت مى‌كند واعتماد نكردن به سخن منجّمان، از آن روست كه سخن ايشان علم آور نيست.

روايت ششم: على بن ابى حمزه ثمالى مى‌گويد: نزد امام صادق(ع) بوديم، ابوبصير از آن حضرت پرسيد:

جعلت فداك الليلة التي يرجى فيها ما يرجى؟ فقال: في ليلة إحدى و عشرين أو ثلاث و عشرين. قال: فإن لم أَقْوِ على كلتيهما؟ فقال: ما أيسر ليلتين فيما تطلب. قال: قلت: فربما رأينا الهلال عندنا و جاءنا من يخبرنا بخلاف ذلك من أرض أُخرى؟ فقال: ما أيسر اربع ليال تطلبها فيها... ؛ (٤٧)

فدايت شوم! آن شبى كه در آن اميد بسته‌ايم [شب قدر] كدام شب است؟ امام فرمود: شب بيست و يكم يا بيست و سوم. ابو بصير گفت: اگر توان هر هردو شب را نداشته باشم؟ امام فرمود: دو شب براى آنچه مى‌خواهى، آسان است.

على بن ابى حمزه مى‌گويد: من پرسيدم: چه بسا هلال را در شهر خود مى‌بينيم و كسى از سرزمين ديگر مى‌آيد و خلاف آن را به ما مى‌گويد؟ امام (ع) فرمود: چه


(٤٧) وسائل الشيعه، باب ٣٢ از ابواب احكام شهر رمضان، حديث ٣.