فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٥ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی
ابوالصلاح حلبى در كتاب كافى مىنويسد:
اگر مسلمان آزادى عبد يا كنيزى را كشت بايد قميت او را بپردازد... و در صورتى كه عادت به كشتن بندگان پيدا كرد، كشته مىشود؛ به خاطر ايجاد فساد در زمين (٤٨) .
وى علت مجازات قتل براى شخص معتاد به كشتن بردگان را ايجاد فساد در زمين دانسته است.
ابن زهره نيز در فصل جنايات از كتاب غنيه گفته است:
هرگاه مولى عبد خود را بكشد حاكم او را تعزير مىكند و قيمت عبد را از او به عنوان غرامت گرفته و آن را صدقه مىدهد. در صورتى كه به قتل بردگان اعتياد پيدا كرده وبر اين كار اصرار ورزد، كشته مىشود؛ به دليل افساد در زمين نه به عنوان قصاص. همچنين اگر معتاد به قتل اهل ذمّه باشد ... در اين مسايل مخالفى بين اصحاب وجود ندارد. (٤٩)
عبارت او چنانكه مىبينيد صراحت دارد در اينكه سبب كشتن معتاد به قتل بردگان و اهل ذمّه، فساد در زمين است نه اينكه قصاص براى او باشد. چنانكه ذيل عبارت ايشان «لاخلاف في ذلك كلّه» حاكى از عدم اختلاف فقها در اين حكم است.
از فاضل كيدرى در كتاب اصباح نيز همين گونه نقل شده است:
هرگاه مولى عبد خود را بكشد... اگر اعتياد به كشتن بردگان پيدا كرده و براين كار مصر باشد؛به جهت فساد در زمين كشته مىشود نه به عنوان قصاص. (٥٠)
دلالت اين عبارت نيز مانند عبارات قبل روشن است.
همچنين مىتوان سخن شيخ طوسى در تهذيب و استبصار را نيز بر همين معنا حمل
(٤٨) كافى فى الفقه، مسائل قصاص، ص ٣٨٤.
(٤٩) غنيه ضمن الجوامع الفقهيه، ص ٦٢٠.
(٥٠) اصباح الشيعه، كتاب الجنايات، ص ٢٩٩.