فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٤ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی
ممكن است اشكال شود كه وارد شدن اين احاديث در ذيل آيه محاربه و ناظر بر آن بودن، اقتضا دارد كه قيد «افساد فى الارض» كه در آيه آمده، رعايت شود.
جواب: اگر كسى كه براى ترساندن ديگرى سلاح مىكشد از مصاديق ادعايى محارب با خدا نباشد، اين سخن پذيرفته است. در اين صورت احاديث ياد شده حمل بر آن مىشوند در مقام بيان اين نكته بوده كه مجازات به اندازه استحقاق و جرم شخص است. اما از آنجا كه گفتيم چنين شخصى كه براى ارعاب ديگران سلاح مىكشد، از مصاديق ادعايى محارب با خدا است، بنابر اين بايد تابع مدلول احاديث، همان گونه كه هستند باشيم، احاديث مطلقند، بايد آنها را مطلق معنا كنيم.
جهت دوم: حكم مفسد فى الارض
هدف از بحث دراين بخش آن است كه اگر شخصى يا جمعى اقدام به ايجاد فساد در زمين كردند و عنوان مفسد بر آنها صادق گرديد، آيا صرف صدق عنوان «مفسد في الأرض» براى مجازات قتل كافى است اگر چه بدون سلاح باشند بلكه حتى اگر انگيزه آنها قيام در مقابل حكومت اسلامى نباشد و مثلاً هدفى جز جمع مال نداشته باشند؟
دراينجا نيز مناسب است ابتدا بحث را بابررسى از سخن فقهايى آغاز كنيم كه از گفته آنها بر مىآيد كه ايجاد فساد در زمين به تنهايى براى اجراى حدّ محارب يا حكم قتل در مورد فاعل اين جرم كافى است. سپس به بحث از مقتضاى آيات و روايات مربوطه بپردازيم.
بررسى سخنان فقها
از سخن بعضى اصحاب برمى آيد كه براى مفسد في الأرض مجازات قتل در نظر گرفتهاند. ما در چهار مسأله به اين حكم برخورديم چه بسا متتبع به موارد ديگرى نيز دست يابد.