«محاربه»، از ريشه «حرب» است و معناى «حرب» چنانكه در مفردات راغب آمده است، مقاتله و منازله مى‌باشد كه مرادف فارسى آن «جنگ» است. بنابر اين «محاربه» به معناى اقدام به جنگ است و محاربه با خدا و رسول زمانى است كه طرف مقابل در اين جنگ، خداوند و رسول او باشد؛ يعنى شخص با لشگر خدا و رسول درگير شود و آن، زمانى است كه در مقابل دولت اسلامى كه رسول خدا آن را به فرمان خدا تأسيس كرده، سلاح بكشد.

در مجموع مقتضاى قاعده آن است كه محاربه بر معناى حقيقى آن كه كشتار و مقاتله است حمل شود و بنابر اين مراد از {يُحَارِبُوَن اللَّهَ وَ رَسُولَهُ} قيام مسلحانه درمقابل رسول اللّه مى‌باشد و چون پيامبر فرستاده شده از جانب خداوند است، جنگ با رسول، جنگ با خدا خواهد بود. پس هر كس در مقابل دولت پيامبرى كه فرستاده از طرف خداست و مجرى فرمان‌هاى او مى‌باشد قيام كند، جنگ با خدا و رسول كرده است.

در اين صورت، محاربه بر معناى حقيقى خود حمل شده و اسناد محاربه با رسول به اين خاطر است كه او مؤسس دولت اسلامى مى‌باشد و در تأسيس اين دولت پيش قدم است و هرگونه حركت در تشكيل حكومت اسلامى پس از او نيز به موجب خواست و اوامر اوست. بنابر اين قيام مسلحانه در برابر اين حكومت‌ها نيز در حكم جنگ و محاربه با رسول خدا خواهد بود. امّا اسناد محاربه به خداوند نيز به اين جهت است كه پيامبر اكرم(ص) هيچ كارى را بدون امر خداوند و جز براى تنفيذ اوامر الهى و اراده او انجام نمى‌دهد پس اين اسناد و دليل آن يك چيز است كه در هر احتمالى ناگزير از آن هستيم. پاى قاعده اصالة الحقيقه ـ در ماده محاربه ـ آن است كه از اين واژه همين معنى و نه غير آن را اراده كنيم.

بنابر اين اگر قيام در مقابل دولت اسلامى مسلحانه نباشد، معناى حقيقى محاربه محقّق نشده و مشمول آيه نمى‌گردد. پس هركس براى ترساندن مردم و ياگرفتن اموال آنها سلاح بكشد، بر حسب ظاهر آيه مشمول آيه نيست، چنانكه اگر كسى در صدد سركشى از