فرمان نامه امام به مالك اشتر، اصل ديگرى از اصول قضاوت را آشكار مى‌كند و آن شرايط و صفاتى است كه بايد در قاضى جمع باشد تا ولىّ امر بتواند او را به قضاوت بگمارد. در اين عهدنامه مبارك آمده است:

ثم اختر للحكم بين الناس أفضل رعيتك فى نفسك ممّن لاتضيق به الامور، ولا تمحكه الخصوم، ولا يتمادى في الزلّة، ولا يحصر في الفيء إلى الحق، إذا عرفه، ولا تشرف نفسه على طمع، ولا يكتفي بأدنى فهم دون أقصاه و أوقفهم في الشبهات و آخذهم بالحجج و أقلّهم تبرّماً بمراجعة الخصم، و أصبرهم على تكشّف الامور، و أصرمهم عند اتضاح الحكم ممن لا يزدهيه اطراءء ولا يستميله اغراء؛ (١٠)

براى قضاوت ميان مردم كسى را انتخاب كن كه او را از همه برتر مى‌دانى، كسى كه موجب دشوارى كارها نشود و رفتار خصمان او را به لجاجت نكشاند، و بر اشتباه خود پاى نفشارد، و آن گاه كه حق را شناخت در بازگشت به آن بخل نورزد، و نفس او به هيچ طمعى نگاه نكند، و تا همه حقيقت كشف نشود به اندك فهمى اكتفا نكند. كسى كه درنگش در شبهات از همه بيشتر و بيش از همه اهل حجت و دليل باشد و از مراجعه طرفين دعوا كمتر به ستوه آيد و در كشف حقيقت امور از همه بردبارتر و بر روشن شدن حكم از همه قاطع‌تر باشد. كسى كه ستايش او را سست نكند و ترغيب و تشويق، او را به جانبى گرايش ندهد.

اين سخن امام شرايطى را كه بايد قاضى داشته باشد بيان مى‌كند از جمله:

ـ عدالت و تقوا؛

(١٠) تحف العقول، ص ١٣٦؛ بحارالانوار،ج ٧٧، ص ٢٥١، ح ١.