٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٩

ثابت نباشد، نفى عدالت او نتوان كرد، بلكه محكومء عليه به عدالت است؛ هر چند در واقع فاسق باشد، و جايز نيست ما را كه تجسّس از حال باطن كنيم.

و همچنين گاهى واجب تخييرى مى‌دانند و هرگز اختيار نمى‌كنند و نكرده‌اند به جهت عذر مزبور. و گاهى منقلب مى‌شوند از آن و قائل به حرمت مى‌شوند، بعد از آن متحيّر مى‌شوند و مى‌گويند: نمى‌دانيم. و گاهى مقلّد مجتهدى مى‌شوند كه او حرام مى‌داند بدون آن كه دليلى بر حرمت او داشته باشد از كتاب يا سنّت ـ كه ثقلين‌اند ـ و آيات و روايات را تأويلات و تحريفات مى‌كنند، و تفاخر مى‌كنند كه: من اين معنى تازه [ را] گفته‌ام امروز و نصب العين او ابطال و اهمال اين فريضه است و نمى‌دانند كه تغيير حكم شرع به دقّت طبع، به جز طبع بر قلوب ثمره [ اى] ندارد.

آرى، اگر ادلّه شرعيّه ـ كه نصوص الهيه و روايات نبويّه و اخبار عترت است ـ اگر متعارض شوند، ذهن مستقيم و طبع سليم رفع تنافى آن‌ها به معنى مى‌تواند كرد، كه با همه موافقت داشته باشد، خوب است، نه آن كه آيات و روايات متوافقه را بدون معارض، به مجرّد آن كه منافى رأى ايشان باشد، تأويل نمايند، و خواهند كه آيات و روايات را تابع رأى خود گردانند و رأى خود و رأى امثال خود را اصل قرار دهند، بلكه بايد ادلّه شرعيّه را اصل، و رأى خود را تابع گردانند.

و در آيه چهارم: {وَإِذَا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسَامُهُمْ وَإِن يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ كَأَنَّهُمْ خُشُبء مُسَنَّدَةء يَحْسَبُونَ كُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ قَاتَلَهُمُ اللّه‌ أَنَّى يُؤْفَكُونَ} اشاره است به آن كه از جمله صفات منافقين آنست كه غالباً خوش كلام و خوش اندام‌اند و مردمان بيشتر سخن ايشان را قبول مى‌كنند، حتّى آن كه سخن ايشان پيغمبر (ص) را خوش مى‌نمود، و حق ـ عزّ شأنه ـ حذَر فرمود حضرت پيغمبر(ص) و مؤمنان را از ايشان.

و آيه پنجم: {وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رسُولُ اللّه‌ لَوَّوْا رُؤُوسَهُمْ وَرَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ وَهُم مُسْتَكْبِرُونَ} اشاره است به آن كه از جمله صفات منافقين آن كه اگر بگويند به ايشان كه: بياييد به جايى كه مسجد است كه تا آمرزش خواهد از براى شما رسول خدا(ص) در خطبه نماز ـ و در اين زمان استغفارى كه علماء مى‌كنند در خطبه نماز است ـ سرهاى خود را مى‌جنبانند و