دوم: از جمله ادلّه آيه مزبوره بر استمرار فريضه جمعه، ندا عام است نسبت به جميع مردمان إلى يوم القيامه و اگر مخصوص به جمعى دون جمعى مى بود يا زمانى دون زمانى، بر حكيم عليم [ لازم بود]ايراد مخصّصى كه اشخاص و ازمان غير مطلوب را اخراج كند.
سوم: تعليق ندا بر «الذين آمنوا» دون «أيها الناس» و «بنى آدم» اشعار است به آن كه ايمان مقتضى آنست كه بندگان قبول امر الهى نمايند، مخالفت ننمايد در هيچ وقتى از أوقات، و چون سعى به اين فريضه مزبوره مترتب است بر ايمان و مؤمن، و مادام ايمان مؤمن باقى و مستمر باشد، سعى مزبور نيز بايد مستمرّ باشد.
چهارم: تعليق سعى بر «نودي للصلاة» كه عبارت از اذان نماز صبح است، چنان كه صريح دو حديث صحيحى است در تهذيب مستمر و باقيست إلى يوم القيامه، پس آنچه معلّق بر اين باشد نيز بايد دائمى باشد تا روز قيامت، چنان كه در حديثين مزبورين مىفرمايد: «و ذلك سنّة إلى يوم القيامه»، پس آنچه مفسّرين و فقهاء گفتهاند كه: اذان زوال است باطل است، و بر فرضى كه مراد اذان زوال باشد دلالت بر استمرار مزبور مىكند؛ به جهت آن كه گوييم: سعى واجب معلق است بر ندا، و ندا ـ كه اذان زوال است ـ مستمرّ است به بقاء [ و ] تجدّد و استمرار زوال، و اين معنى نيز مستمرّ است به استمرار روز جمعه، و روز جمعه باقيست تا روز قيامت. پس آن كه دعوى مىكند ـ كه مخصوص به زمان حضور امام است و در زمان غيبت امام ساقط يا حرام است ـ باطل و مخالف كتاب «لا يأتيه الباطل» است.
مراد حرف «يا» است كه براى ندا استفاده مىشود و اين حرف بر سر «أيها الذين آمنوا» آمده كه منادى عام است و شامل همه كسانى است كه عنوان «مؤمن» بر آنها اطلاق مىشود چه آنها كه در زمان پيغمبر بودند يا كسانى كه بعداً ايمان آوردند.
ر.ك: تهذيب الاحكام، ج ٣، ص ٢٣٨، ح ٦٣١، و ص ٢٤٠، ح ٦٤٢.
ر.ك: منتهى المطلب (چاپ قديم)،ج ١،ص ٣٣٦ ؛ مجمع الفائدة و البرهان، ج٢،ص ٣٧٣ و ٣٨٢.
يعنى قرآن مجيد، چنان كه اين عبارت در وصف آن در
[سوره فصّلت، آيه ٤٢] آمده است.
|
