و در آيه سوم: {وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمّا يَلْحَقُوا بِهِمْ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ} به طريق اعجاز اِشعار است به اين كه در آخر الزمان جماعتى تشكيك در عبادت مزبوره خواهند نمود، و ادعاى تخصيص به زمان معصوم و امام معصوم خواهند كرد و خواهند گفت: كه اين خطاب مشافهه است و شامل زمان معدومين وقت نزول آيه نيست، و غافل اند ـ يا متغافل اند ـ از آن كه حكم خدا، مادامى كه در زمان رسول منسوخ نشده باشد، باقيست تا روز قيامت؛ لهذا تكذيب اين جماعت فرمود به قول خود: {وَ آخَرينَ مِنْهُمْ لَمّا يَلْحَقوُا بِهِمْ} خواه «آخرين» مجرور باشد، كه عطف بر «امّيّين» باشد، و خواه منصوب باشد، كه عطف به مفعول {يُعَلِّمُهُم} باشد، تا اِشعار باشد به آن كه اين عبادت اختصاص به زمانى دون زمانى و اشخاصى دون اشخاصى ندارد، سواى آنچه معلوم شد از اقلّ ما صدق من «يخطب» (٣٦) ، و چون اين تشكيك واقع نيست در هيچ يك از فرايض سواى فريضه جمعه ؛ لهذا اين آيه در هيچ سوره‌اى وارد نشده است سواى سوره مزبوره، تا آن كه حجّت بر تاركين جمعه تمام، و عذر ايشان منقطع باشد، و شبهات ايشان مندفع گردد.

و بعضى احتمال داده اند كه «آخرين» عطف بر «رسول» باشد و مراد، ائمه معصومين باشند، كه مبعوث گردانيده است ايشان را به جهت تلاوت آيات و تزكيه مردمان و تعليم كتاب و حكمت، و مندرج اند در حكم ايشان علماء كه عالم و عامل به اخبار و آثار ائمه اطهار بوده باشند، كه ايشان نيز قائم مقام ايشانند خصوصاً در زمان غيبت ايشان (٣٧) .

(٣٥) يعنى حضرت خبر داده باشد به اين كه چنين شده است.
(٣٦) اشاره به حديث شريفى است كه مرحوم شيخ به سندش از فضاله از اَبان بن عثمان از فضل بن عبدالملك آورده‌اند كه گفت: از ابا عبداللّه‌(ع) شنيدم :« اگر گروهى در روستايى بودند نماز جمعه را چهار ركعت به جا آورند، و اگر داشته باشند كسى كه براى آنها خطبه بخواند، نماز جمعه را بخوانند اگر پنج نفر باشند و آن دو ركعت ساقط مى شود به جهت دو خطبه» . ر.ك: استبصار، ج ١، ص ٤٢٠، حديث ١٦١٤ .
(٣٧) چنان كه در روايتى كه شيخ صدوق در «كمال الدين و تمام النعمه» ص ٤٨٤، از حضرت ولى امر ـ عجل اللّه‌ فرجه ـ روايت شده است.