فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٦ - مأخذشناسى تاريخ علم اصول مهدى علىپور
يك علم است و با ركود آن، علم و دانش حيات و پويايى خود را از دست مىدهد و در زمره حوادث تاريخ گذشته قرار مىگيرد. از اين رو براى حفظ نشاط هر علم بايد نقد و نظريهپردازى را در آن علم پويا و پرتوان نگاه داشت و از يقينى پنداشتن انديشههاى محققان پيشين پرهيز كرد. بى شك توجه به تاريخ هر علم در درمان اين آفت و رفع اين توهّم نقش مهمى دارد. نگاه تاريخى به جريان علم، محقّق را به شهودى مىرساند كه توهّم قطعى بودن يافتههاى علم را از انديشه او مىزدايد و از اين منظر محقّق همچون كسى كه بر بلنداى قلّهاى ايستاده، حوادث را از بالا نظاره مىكند. از اين رو در تحليل و نقد مبانى پيشين هراسى به خويش راه نمىدهد.
ب ) فوايد پژوهش تاريخى در اصول
بى شك كار تاريخى در اين زمينه از اهمّيت بيشترى برخوردار است و فوايد بسيارى را نصيب محققان اين علم مىكند. پارهاى از فوايد پژوهش تاريخى به شرح زير است:
ـ در اثبات گزارههاى يك علم يا دستيابى به ديدگاهى محكمتر و قابل اطمينانتر محقّق را يارى مىرساند. اغلب اين كار به واسطه بستر سازى و ايجاد زمينههاى خاصى صورت مىگيرد.
ـ در شناخت لغزشگاههاى محققان پيشين در استدلال و احتراز از آنها، براى محقق فعلى سودمند است.
ـ موجب آگاهى محقق از علل و عوامل پيدايش مسائل علم و تصحيح و تكميل روشهاى پژوهش در آن مسائل مىشود.
ـ با توجه به منشأ مباحث و سير تاريخى آنها، از انحراف موضوعات مسائل مطروحه