الهيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٥١ - (٥٤) پديد كردن آنكه چون اين جسمهاى گرد بيش از يكى بوند، بايد كه معشوق هر يكى بخواست چيزى ديگر باشد، و هر چند كه معشوق همه كه مشترك بود، واجب الوجود بود، و سببهاى ايشان بيش از يكى بايند

(٥٤) پديد [١] كردن آنكه چون اين جسمهاى گرد بيش از يكى‌ [٢] بوند، بايد كه معشوق هر يكى بخواست‌ [٣] چيزى ديگر باشد، و هر چند كه‌ [٤] معشوق همه كه مشترك بود، واجب الوجود بود، و سببهاى ايشان بيش از يكى بايند [٥]

نشايد كه اين جسمها بسيار بوند، و ايشان را يك طبع بود [٦]، زيرا كه اگر يك طبع بوند بايد كه حكم هر يكى با يار وى چون حكم پاره‌اى‌ [٧] از وى بود با پاره ديگر. پس اندر طبع ايشان بود كه يك با ديگر [٨] پيوند پذيرند [٩] چنانكه آبها [١٠] جدا از يكديگر [١١]. پس جدايى ايشان‌ [١٢] از سببى بود بيرون كه بدان سبب هر يكى جسمى جدا [١٣] بوده‌اند [١٤]، و اين دو گونه بود: يا هر يكى را علّتى و سببى‌ [١٥] ديگر بود يا سبب و علّت ايشان يكى بود، و اگر هر يكى را علّتى و سببى‌ [١٦]

[١] مك ١، مك ٢، طم، مل: بديد.

[٢] طم، س، چه: يك.

[٣] مك ١، مل:

بخاص.

[٤] مل:- كه.

[٥] مك ١، چه؛ يابند؛ مل، عس: باشد. (اين عنوان در متن مك ٢ نيامده و در حاشيه افزوده‌اند).

[٦] مك ٢، طم، مل:- بود.

[٧] چخ: پاره.

[٨] مك ١، مك ٢: يك بار ديگر؛ طم، س، چه: بيكبار ديگر؛ مل: يك بار دگر.

[٩] مك ٢:- پذيرند.

[١٠] طم: آنها.

[١١] مل:

يكدگر.

[١٢] طم: ايشان را.

[١٣] مك ١:- جدا.

[١٤] چخ: بوده آيد.

[١٥] مك ١: و سبب؛ مك ٢: سببى و علتى.

[١٦] مك ١: و سبب.