الهيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٣١ - (١٠) پيدا كردن حال كيفيّت و كمّيّت و عرضى ايشان

بود كه نسبت بويست چون پدرى كه از نفس هستى پسر بود و از هست بودن وى و «اين» نه از نفس بودن مكان بود [١]، و «متى» نه از نفس بودن زمان بود و همه بر اين قياس گير [٢].

(١٠) پيدا كردن حال كيفيّت و كمّيّت و [٣] عرضى‌ [٤] ايشان‌

كميت دو گونه است:

يكى پيوسته كه بتازيش متّصل خوانند، و يكى گسسته كه بتازى‌ [٥] منفصل خوانند.

و متّصل چهار گونه است:

يكى درازا و بس، كه جز يكى اندازه اندر وى نيابى و اندر وى‌ [٦] جسم بقوّت، و چون بفعل آيد او را خطّ خوانند.

و دوّم‌ [٧] آنكه‌ [٨] دو اندازه دارد: درازا و پهنا بر آن‌ [٩] صفت كه گفتيم و چون بفعل آيد او را [١٠] سطح خوانند.

و سوّم‌ [١١] ستبرا، جسم چون بريده شود كناره وى كه بتوان بود [١٢] كه بساوش [١] بروى افتد كه هيچ از اندرون ننگرد [١٣]، آن سطح بود،

[١] لمس، پسودن.

[١] مل: است.

[٢] طم، چخ:- گير.

[٣] مك ١:- و.

[٤] طم: عرض.

[٥] مك ١، طم: بتازيش.

[٦] مك ١:- وى.

[٧] مج: دؤم؛ تم: دويم.

[٨] مك ١:+ او.

[٩] مك ١: بدان.

[١٠] چخ: آن را.

[١١] مج:

سؤم؛ مك ١: تم: سيوم.

[١٢] س: بشود؛ مك ١، چه: بسود؛ طم: نتوان نشود.

[١٣] مك ١: بنگرد.