الهيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٧١ - (٢٠) پيدا كردن حال ممكن الوجود

هر دو، و ليكن‌ [١] از جهت هر دو نتواند بودن اينجا جز از جهت يكى از هر [٢] دو نبود و از جهت نابودنش بچيزى پيوند نيست. اگر بجهت بودن نيز پيوند نبود خود هيچ پيوند نبود. پس چاره‌اى نيست كه كرده را پيوند و نياز بچيزى ديگر از جهت آنست كه و را هستى است.

و امّا آنكه آن هستى از پس نيستى است خود چيزى است كه ورا [٣] سببى نبايد [٤] كه آن هستى نتواند بودن‌ [٥] چون نبود [٦] الّا كه سپس نيستى بود [٧]. آرى تواند بودن كه آن هستى نبود امّا [٨] آنكه آن هستى سپس نيستى نبود نشايد بودن. پس كرده از جهت هستى نيازمند است‌ [٩] بكننده، زيرا كه از اين جهت شايد بودنى است و از جهت آنكه هستيش سپس نيستى بود بكننده‌اى نيازمند نيست كه آن خود واجب است، و چون نيازمندى از جهت هستى بود نشايد كه آن هستى را بى‌نيازى بود از آنكه پيوند ندارد [١٠] بسبب، و اين را درستيهاى‌ [١١] ديگر گونه‌ [١٢] است و ليكن‌ [١٣] باين كفايت است.

و امّا كننده، نه علّتى [١] [١٤] وى از بهر كنندگى [٢] است. اگر

[١] علّيّت، علّت بودن.

[٢] فاعليّت، محدثيّت.

[١] مج، مك ١، چخ: و لكن.

[٢] مك ٢:- هر.

[٣] مج، مك ١:

+ هستى.

[٤] مك ٢: نيايد؛ طم: سببى همى‌بايد.

[٥] مك ١: سببى همى شايد كه نتواند كه آن هستى بتواند بودن.

[٦] مك ١، مك ٢: ببود.

[٧] مك ١، مك ٢: ببود.

[٨] مك ٢:

و امّا.

[٩] مك ٢: بود.

[١٠] س، عس، چه: دارد.

[١١] طم:

درستيها.

[١٢] مك ٢، عس:- گونه.

[١٣] مج، مك ١: و لكن.

[١٤] مل: علت.