المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٥٤ - نقل عبارت ابن حاجبو انتقاد مصنف بآن و اشكال شارح به مصنف

مبتداء بوسيله كما « انّما » يا « الّا » محصور فيه باشد مانند مثالى را كه مصنّف در متن آورده چه آنكه « لنا » خبر است براى « اتباع احمد» و چون « اتباع » بوسيله كلمه « الّا » محصور فيه مى‌باشد لاجرم تقديم خبر برآن واجب گرديده زيرا اگر خبر را مؤخر آورده و بگوئيم: ما اتّباع احمد الّا لنا چنين توهّم مى‌شود كه انحصار در خبر است نه در مبتداء در حاليكه غرض حصر در مبتداء مى‌باشد.

قوله: يستوجب التّصديرا: كلمه « يستوجب » يعنى استحقاق داشته باشد.

متن: «١٣٦»

تجزيه و تركيب‌

واو: بمعناى استيناف.

حذف: مضاف، مبتداء

ما: موصوله، مضاف اليه‌

يعلم: مضارع مجهول، صله و عائد براى ما

جائز: اسم فاعل، خبر براى « حذف ».

كاف: بمعناى مثل‌

ما: موصوله‌

تقول: مضارع معلوم صله براى « ما » و عائدش محذوف است و تقدير آن « تقوله » است.

زيد: موصوف‌

بعد: ظرف، متعلّق است به « استقرّ » صفت براى « زيد ».

من: استفهاميّه، مبتداء.

عند كما: مضاف و مضاف اليه، خبر براى « من ».

ترجمه:

و حذف آنچه معلوم است جايز مى‌باشد مثل زيدى كه بعد از جمله « من‌