المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦١ - پارهاى از موارد وجوبحذف خبر

شده فلذا خبرش محذوف است و تقدير كلام « لعمرك قسمى» مى‌باشد.

و اگر مبتداء صريح در قسم نباشد حذف خبرش واجب نيست مانند كلمه « عهد اللّه» كه گاه در معناى قسم استعمال شده مانند:

عهد اللّه لافعلنّ (قسم بخداوند متعال هرآينه بجاى خواهم آورد) كه خبر در اينمثال حذف شده و تقديرش: عهد اللّه علىّ مى‌باشد ولى اينحذف واجب نيست.

و زمانى در غير معناى قسم بكار مى‌رود مثل اينكه مى‌گويند:

عهد اللّه يجب الوفاء به (وفاء بعهد خداوند واجب است).

قوله: كلو لا فيما ذكر لوما: يعنى همانطورى كه لو لا امتناع جواب را بوجود شرط مرتبط مى‌سازد « لوما » نيز چنين بوده و احكام ديگرى كه براى لو لا ذكر شد عينا در لوما جارى است مانند: لوما زيد لاكرمتك يعنى لوما زيد موجود لاكرمتك.

قوله: صرّح به ابن النّحاس: ضمير در « به » به مانند بودن لوما به لو لا راجع است.

قوله: و فى المبتداء الواقع نصّ يمين: منظور از « نصّ يمين» آنستكه مبتداء ذاتا قسم باشد مانند كلمه « عمر » بفتح عين كه بمعناى جان و عمر مى‌باشد.

قوله: اى قسمى: يعنى خبرش كلمه « قسمى » است كه حذف شده.

قوله: فان لم يكن نصّا فى اليمين: ضمير در « لم يكن» به مبتداء عود مى‌كند.

قوله: لم يجب الحذف: يعنى حذف خبر واجب نيست بلكه جايز است.

متن: «١٣٩»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه‌