المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤٨ - برخى از موارد وجوب تقديم خبر برمبتداء

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

و همچنين است در وقتيكه برخبر ضميرى كه بواسطه‌اش از مبتداء آشكارا خبر داده مى‌شود عود نمايد.

شارح گويد:

مقصود اينستكه يكى ديگر از موارد وجوب تقديم خبر برمبتداء آنجائى است كه برملابس خبر ضميرى از مبتداء عود نمايد.

مؤلّف گويد:

مراد از « ملابس خبر» جزئى از اجزاء خبر مى‌باشد و مثال آنچه شارح گفته همانست كه در كلام وى آمده يعنى: فى الدّار صاحبها (يعنى در خانه صاحب‌خانه مى‌باشد).

شاهد در « فى الدّار» است كه متعلّق باستقرّ بوده و خبر است براى « صاحبها » و ضمير در « صاحبها » به جزئى از « خبر » يعنى « الدّار » عود مى‌كند.

شارح گويد:

وجه تقديم خبر برمبتداء در اينمورد آنستكه اگر خبر را از مبتداء مؤخّر آورده و بگوئيم:

صاحبها فى الدّار لازم مى‌آيد كه ضمير مؤنّث به كلمه‌اى كه لفظا و رتبة مؤخّر است برگردد يعنى كلمه « الدّار » چه آنكه در تركيب مذكور كلمه « الدّار » هم از حيث لفظ بعد از « صاحبها » آمده و هم بملاحظه اينكه خبر است و رتبه خبر بعد از مبتداء مى‌باشد رتبة مؤخّر است و در محلّش اثبات شده كه عود ضمير برمتأخّر لفظا و رتبة جايز نيست لذا براى اينكه چنين محذور و اشكالى پيش نيايد تقديم « الدّار » بر « صاحبها » را واجب دانسته‌اند.

مؤلّف گويد:

مرحوم ابو طالب در حاشيه دو مورد ديگر براى وجوب تقديم خبر بمنظور جلوگيرى از عود ضمير برمتأخّر لفظا و رتبة نقل فرموده كه در ذيل ذكر مى‌كنيم: