المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤٧ - برخى از موارد وجوب تقديم خبر برمبتداء

تجزيه و تركيب‌

كذا: جار و مجرور، متعلّق است به « ملتزم » مقدّر.

اذا: ظرفيّه شرطيّه، منصوب است به جوابش كه « يجب تقديم الخبر» بوده و محذوف مى‌باشد.

عاد: فعل ماضى، شرط براى « اذا »

عليه: جار و مجرور، متعلّق به « عاد » و ضمير مجرورى به « خبر » برمى‌گردد.

مضمر: بصيغه اسم مفعول، فاعل است براى « عاد »

ممّا: جار و مجرور، متعلّق به « عاد ».

به: جار و مجرور، متعلّق به « يخبر » و ضمير مجرورى به « مضمر » برمى‌گردد.

عنه: جار و مجرور، متعلّق به « يخبر » و ضمير مجرورى به مبتداء راجع است.

مبينا: بصيغه اسم فاعل، منصوب است بنابر آنكه حال باشد از ضمير مجرورى در « به ».

يخبر: فعل مضارع مجهول.

ترجمه:

و همچنين در وقتيكه از مبتداء ضميرى به خبر عود نمايد تقديم خبر برمبتداء واجب مى‌باشد.

شرح عربى:

كذا، يجب تقديم الخبر، اذا عاد عليه، اى على ملابسه، مضمر ممّا، اى من مبتدء، به عنه مبينا يخبر، نحو: فى الدّار صاحبها.

اذ لو اخّر عاد الضّمير على متأخّر لفظا و رتبة.