المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣١٥ - موصولات مشترك

مجرورى در « بمنزلته » به عاقل راجع است.

قوله: او اختلط به: ضمير فاعلى در « اختلط » به غير عاقل و ضمير مجرورى در « به » به عاقل عود مى‌نمايد.

قوله: تغليبا للافضل: كلمه « تغليبا » مفعول له است براى « تكون لغير العاقل ان اختلط بالعاقل» مى‌باشد.

قوله: او اقترن به فى عموم: ضمير فاعلى در « اقترن » به غير عاقل و ضمير مجرورى در « به » به عاقل عود مى‌كند.

قوله: فصّل بمن: على الظّاهر كلمه « من » بكسر « ميم » و مراد از آن « من جارّه» مى‌باشد چه آنكه يكى از معانى پانزده‌گانه اين حرف تفصيل عام مى‌باشد و باحتمال بعيد ممكنست مقصود از آن « من » بفتح ميم يعنى من موصوله باشد.

قوله: لاقترانه بالعالم: ضمير در « لاقترانه » به غير عالم راجع است.

شرح عربى:

و ما، ايضا تساوى ما ذكر من « الّذى » و « الّتى » و فروعهما و هى صالحة لما لا يعلم و لغيره كما قال فى شرح الكافية خلاف « من » ، لكن الاولى بها ما لا يعلم نحو: و اللّه خلقكم و ما تعملون.

و لهذا ذكر كثير انّها مختصّة بما لا يعلم عكس « من » و ذلك وهم.

و من ورودها فى العالم قوله تعالى: فانكحوا ما طات لكم من النّساء.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

يكى ديگر از موصولات مشترك لفظ « ما » مى‌باشد.

شارح گويد:

لفظ « ما » نيز با آنچه ذكر شد يعنى الّذى و الّتى و فروع ايندو مساوى و در مورد آنها استعمال مى‌گردد.

اين كلمه هم براى غير عالم صالح بوده و هم در عاقل جايز الاستعمال است چنانچه مصنّف در شرح كافيه آورده منتهى خلاف « من » مى‌باشد يعنى براى غير عاقل وضع شده ولى در عاقل نيز استعمال مى‌گردد چنانچه « من » براى‌