المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٠ - اقسام علم شخص

بمزج: جارّ و مجرور، متعلّق به « ركّبا ».

ركّبا: بصيغه ماضى مجهول، الفش اطلاقى است، صله و عائد براى ماء موصوله.

ذا: اسم اشاره و مشار اليهش « ماء موصوله» مى‌باشد، مبتداء.

ان: شرطيّه.

بغير: جارّ و مجرور، متعلّق است به « تمّ » ، مضاف.

ويه: مضاف اليه.

تمّ: ماضى معلوم و ضمير فاعلى آن به « ذا » راجع است، فعل شرط.

اعربا: بصيغه ماضى مجهول، خبر است براى « ذا » و جمله اسميّه جواب شرط است.

ترجمه:

و بعضى از آنها عبارتند از علمى كه در اصل جمله بوده‌اند و برخى ديگر آنچيزى است كه مركّب مزجى بوده و سپس علم شده‌اند و اين قسم (يعنى مركّب) اگر بغير لفظ « ويه » ختم شده باشد معرب است.

شرح عربى:

و منه، جملة، كانت فى الاصل مبتدء و خبر او فعلا و فاعلا، فتحكى كزيد منطلق و تأبّط شرّا.

و منه، ما بمزج ركّبا، بان اخذ اسمان و جعلا اسما واحداو نزّل ثانيهما من الاوّل بمنزلة تاء التأنيث من الكلمة.

ذا، اى المركّب تركيب مزج، ان بغير لفظ، ويه تمّ، كبعلبك، اعربا، اعراب ما لا ينصرف و قد يضاف و قد يبنى كخمسة عشر، فان ختم بويه بنى لانّه مركّب من اسم و صوت مشبه للحرف فى الاهمال و بنائه على الكسر على اصل التقاء السّاكنين و قد يعرب اعراب ما لا ينصرف.