المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٤ - مبحث اعراب نيابى(اعراب بحروف)

للياء: جارّ ومجرور، متعلّق است به يضفن و كلمه « لام » بمعناى « الى » است.

كجاء اخو الخ: جارّ و مجرور، متعلّق است به استقرّ، خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير كلام چنين است: و ذلك يكون كجا اخو ابيك ذا اعتلا.

ترجمه:

و شرط اين اعراب (اعراب نيابى) آنستكه كلمات مذكور اضافه شوند ولى نه به ياء مانند: جاء اخو ابيك ذا اعتلا.

شرح عربى:

و النّقص، فى اب و تالييه، و هما اخ و خم، يندر، اى يقلّ كقوله:

و قصرها، اى اب و اخ و حم، بان يكون آخرها بالالف مطلقا، من نقصهنّ اشهر كقوله:

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

در كلمه « اب » و دو لفظ تالى آن نقص نادر است.

شارح گويد:

مقصود از دو لفظ تالى اب « اخ » و « حم » مى‌باشد و حاصل مراد اينستكه:

در اين الفاظ اعراب بحركت كه مقصود از « نقص » همين معنا مى‌باشد كم است مانند آنچه در قول رؤبه در مدح عدىّ بن حاتم طائى آمده:

و بابه اقتدى الخ:

يعنى و عدىّ بن حاتم در كرم و سخاء به پدرش اقتداء نمود و كسيكه شبيه پدرش باشد پس ظلم در حقّ فقراء نمى‌كند.

شاهد در « بابه » و « ابه » مى‌باشد، اوّلى جرّش بكسره و دوّمى نصبش به فتحه است.