تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٧ - ١- آداب نامهنگارى

ادقوا اقلامكم، و قاربوا بين سطوركم، و احذفوا عنى فضولكم و اقصدوا قصد المعانى، و اياكم و الاكثار، فان اموال المسلمين لا تحتمل الاضرار:

" نوك قلمها را تيز كنيد، و سطرها را به هم نزديك سازيد، و مطالب زائد و اضافى را از نامه‌هايتان براى من حذف كنيد، بيشتر به معنى توجه كنيد، و از پر گويى بپرهيزيد كه اموال مسلمانان توانايى اين هزينه و ضرر را ندارد" [١] تيز كردن نوك قلمها كه سبب مى‌شود كلمات را كوچكتر بنويسند و نزديك ساختن سطور به يكديگر و حذف تشريفات و اضافات، نه تنها صرفه‌جويى در اموال بيت المال يا اموال خصوصى است كه صرفه‌جويى در وقت نويسنده و خواننده نيز هست و حتى گاه سبب مى‌شود كه هدف اساسى نامه در لابلاى جمله بنديهاى تشريفاتى از بين برود و نويسنده و خواننده به هدف خود نرسند.

در اين اواخر معمول شده بود كه بر خلاف رويه صدر اسلام، نامه‌ها را با القاب فراوان و الفاظ زياد و مقدمات و حواشى و اضافات پر مى‌كردند، و چه وقتهاى گرانبهايى كه بيهوده از اين راه تلف مى‌شد و چه سرمايه‌هايى كه از بين مى‌رفت.

مخصوصا اين نكته قابل توجه است كه در شرائط آن زمان كه فرستادن يك نامه بوسيله يك پيك مخصوص، گاه هفته‌ها طول مى‌كشيد و هزينه‌ها داشت تا به مقصد برسد، در عين حال نهايت اختصار به كار مى‌رفت كه نمونه‌هاى آن را در نامه‌هاى پيامبر اسلام به خسروپرويز و قيصر روم و مانند آن مى‌توان ملاحظه كرد.

اصولا نامه انسان دليل بر چگونگى شخصيت او است همانگونه كه پيام آور و رسول انسان چنين است، چنان كه در نهج البلاغه از على ع مى‌خوانيم:

رسولك ترجمان عقلك و كتابك ابلغ من ينطق عنك:

" فرستاده تو

[١] خصال صدوق (طبق نقل بحار جلد ٧٦ صفحه ٤٩).